Diwrnod Iechyd Meddwl y Byd 2018

Ar ddiwrnod Iechyd Meddwl y Byd, does ‘na ddim gwell amser i siarad am iechyd meddwl, unai os ydych yn nabod rhywun sydd â phroblemau iechyd meddwl, neu yn dioddef eich hun. Cofiwch fod heddiw yn ddiwrnod da i siarad, a chofiwch fod angen gofalu am eich hun.

Does ‘na ddim amser gwael i siarad am iechyd meddwl, ond mae heddiw yn ddiwrnod arbennig o dda i wneud yn siŵr eich bod chi yn cofio am bwysigrwydd iechyd meddwl, a’r angen i gryfhau gwasanaethau ar gyfer y rhai sydd yn dioddef.

Gwyliwch y fideo isod am mwy ganddo fi:

Rhun mewn pinc er mwyn codi arian i elusen

Ychwanegodd Rhun ap Iorwerth, AC dros Ynys Môn, sblash o binc i’w gwisg arferol er mwyn cefnogi digwyddiad codi arian gwisgwch rhywbeth pinc Breast Cancer Now, a gynhelir ddydd Gwener 19 Hydref i godi arian ar gyfer ymchwil hanfodol i ganser y fron.

Ymunodd 30 o aelodau eraill y Cynulliad yng Nghaerdydd yr wythnos hon, a phob un yn annog pobl ledled y DU i gymryd rhan yn niwrnod gwisgwch rywbeth pinc a chodi arian i Breast Cancer Now.

Mae Rhun ap Iorwerth yn galw ar ei etholwyr yn Sir Fôn i ymuno ag ef, yn ogystal â miloedd o bobl eraill ledled y DU, i gofrestru a chymryd rhan yn yr ymgyrch gwisgwch rywbeth pinc sy’n digwydd yn ystod Mis Ymwybyddiaeth Canser y Fron, a hyd yn hyn mae wedi codi dros £31 miliwn tuag at waith pwysig Breast Cancer Now.

Gall unrhyw un gymryd rhan mewn gwisgwch rywbeth pinc, boed yn y gwaith, yn yr ysgol neu yn eich cymuned. Y cyfan sydd angen i chi ei wneud yw gwisgo rhywbeth pinc, neu gynnal digwyddiad â thema binc, a rhoi’r arian i Breast Cancer Now. Â phob ceiniog a godir, bydd codwyr arian ledled y DU yn helpu’r elusen i gyflawni ei nod, os ydym i gyd yn gweithredu nawr erbyn 2050, bydd pawb sy’n datblygu canser y fron yn byw, a byw’n dda.
Dywedodd Rhun ap Iorwerth AC:

“Canser y fron yw’r math mwyaf cyffredin o ganser o hyd yn y DU. Bob blwyddyn mae tua 11,500 o ferched ac 80 o ddynion yn colli eu bywydau i’r afiechyd. Dyna pam yr wyf mor angerddol wrth annog pawb yn Sir Fôn i gymryd rhan yn niwrnod gwisgwch rywbeth pinc ddydd Gwener 19 Hydref.

“Mae gwisgo pinc yn ffordd wych o ddod ynghyd â ffrindiau a theulu i gael hwyl wrth godi arian ar gyfer ymchwil hanfodol Breast Cancer Now. Fel y gwelwch o fy llun, y cyfan mae’n ei gymryd yw sblash ychwanegol o binc i’ch gwisg arferol!

“Mae canser y fron yn effeithio ar gymaint o bobl ar Ynys Môn felly rwy’n gobeithio y bydd pawb yn cymryd rhan ym mis Hydref eleni ac yn cefnogi’r achos pwysig iawn hwn.”

Yn ymuno â nhw yng Nghynulliad Cymru yng Nghaerdydd oedd seren roc o Gymru, Jules Peters, ynghyd â’i gŵr Mike. Mae Jules, a gafodd ddiagnosis o ganser y fron yn haf 2016, yn gobeithio y bydd pobl ledled Cymru a gweddill y DU yn ymuno â hi i gymryd rhan yn y digwyddiad codi arian,

Dywedodd Jules Peters, o band roc Cymru The Alarm:

‘”Wedi bod trwy ganser y fron fy hun, rwy’n falch iawn o fod yn cefnogi gwisgwch rywbeth pinc eleni, gyda fy ngŵr Mike – mae’n ddigwyddiad codi arian gwych sy’n dod â theuluoedd, ffrindiau a chydweithwyr at ei gilydd i helpu ariannu ymchwil i’r clefyd ofnadwy yma, tra’n cael hwyl yr un pryd.

“Rwy’n hynod o angerddol am godi ymwybyddiaeth o’r clefyd, a rhannu fy mhrofiadau i helpu menywod eraill, sy’n gorfod wynebu diagnosis fel y gwnes i.Dyna pam rwy’n gofyn i bobl ledled Cymru ymuno â mi trwy wisgo mewn pinc ar 19 Hydref. Rhaid inni roi’r gorau i’r clefyd ofnadwy hwn, a’r unig ffordd i wneud hynny yw trwy barhau i ariannu ymchwil hanfodol. ”

Meddai’r Farwnes Delyth Morgan, Prif Weithredwr Breast Cancer Now:

“Rydym yn ddiolchgar iawn am y brwdfrydedd a’r gefnogaeth a ddangosir gan yr ACau yng Nghaerdydd. Roedd pawb yn edrych yn wych yn eu hategolion pinc ac yn dangos pa mor hawdd yw ychwanegu bach o binc i’ch gwisg bob dydd. Gobeithiwn trwy wisgo pinc, bydd Rhun yn annog ei etholwyr yn etholaeth i gymryd rhan a chodi arian yn eu cartrefi, ysgolion neu weithleoedd, a’n helpu ni i barhau i ariannu ymchwil o’r radd flaenaf i’r afiechyd dinistriol yma.

“Mae gwisgo pinc yn gyfle gwych i gymunedau ledled y DU ddod ynghyd, cael hwyl a dangos eu cefnogaeth i’r achos pwysig iawn hwn. Drwy wisgo rhywbeth pinc a rhoi’r hyn y gallwch chi, rydych chi’n helpu i godi arian sydd mawr ei angen i atal canser y fron rhag cymryd bywydau’r rhai yr ydym yn eu caru. Gyda’n gilydd, gallwn gymryd un cam ymlaen i helpu i gyrraedd ein nod, erbyn 2050, y bydd pawb sy’n datblygu canser y fron yn byw, ac yn byw’n dda. “

“Gadewch i ni guro’r ffliw” meddai Aelod Cynulliad Môn.

Ar ôl ymweld â’i feddyg teulu lleol am ei frechlyn ffliw, mae Aelod Cynulliad Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, yn annog ei etholwyr i fynd i gael eu pigiadau ffliw blynyddol.

Bob blwyddyn yng Nghymru, brechlynir dros 750,000 o bobl yn erbyn y ffliw, ac mae Mr ap Iorwerth yn annog yr etholwyr hynny a ddylai gael y brechlyn i wneud apwyntiad gyda’u meddyg teulu neu fferyllfa gymunedol cyn misoedd y gaeaf.

Mewn gaeaf arferol bydd miloedd o bobl yn cael eu heffeithio gan afiechydon sy’n gysylltiedig â ffliw yn y DU, felly mae’n bwysig iawn bod pobl sydd mewn perygl o ffliw yn arbennig yn gwneud apwyntiad i gael eu brechu bob blwyddyn.

Ar ôl cael ei frechu, dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Rydw i newydd gael fy mhigiad ffliw blynyddol, ac rwy’n eich annog chi i fynd a gwneud yr un peth. Os ydych chi dros 55 oed, os ydych chi’n dioddef o salwch cronig neu os ydych chi’n feichiog, mae’n bwysig iawn eich bod chi’n trefnu cael pin ffliw.

“Gall ffliw arwain at salwch difrifol fel broncitis a niwmonia a allai fod angen triniaeth ysbyty. Dylai plant 2 flwydd oed gael y brechlyn ffliw trwynol, sef y brechlyn ffliw gorau i blant.

“Gwnewch apwyntiad gyda’ch meddyg teulu neu fferyllydd i gael eich brechu rhag ffliw – mae’n cymryd munud, yn para am flwyddyn ac yn gallu achub bywyd.”

Rhun ap Iorwerth yn parhau i bwyso am Long Ymchwil Cenedlaethol

Mae’r Aelod Cynulliad dros Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, o Blaid Cymru wedi galw eto ar Lywodraeth Cymru i weithredu i sicrhau dyfodol y Llong Ymchwil Prince Madog, sydd ar hyn o bryd yn eiddo ar y cyd i Brifysgol Bangor a P&O Maritime.

Mae cytundeb ar waith rhwng Prifysgol Bangor a P & O ynglŷn â dyfodol y llong tan 2021, ond mae dyfodol y llong ar ôl hynny yn ansicr ar hyn o bryd, ac o ganlyniad, cynigiodd Mr ap Iorwerth y syniad o fabwysiadu’r Prince Madog fel Llong Ymchwil Cenedlaethol Cymru pan fydd y cytundeb presennol yn dod i ben.

Cyflwynodd Aelod Cynulliad Ynys Môn ddadl fer yn y Cynulliad yng Nghaerdydd ar ddyfodol y llong ymchwil cyn toriad yr haf, gyda swyddogion Llywodraeth Cymru wedi cyfarfod â Phrifysgol Bangor a P & O yn ddiweddar o ganlyniad.

Bydd swyddogion Llywodraeth Cymru nawr yn ystyried y posibiliadau o’r llong yn cael ei ddefnyddio ar gyfer ymchwil ar adegau yn y dyfodol, ond dywedodd Mr ap Iorwerth y dylai’r llong fod yn ganolog i gynlluniau Llywodraeth Cymru ar gyfer ymchwil morol.

“Mewn dadl fer yn y Cynulliad cyn yr haf, cynigiais i Lywodraeth Cymru ddiogelu dyfodol y Prince Madog trwy ei mabwysiadu i ddod yn Llong Ymchwil Genedlaethol Cymru pan fydd contract Prifysgol Bangor â P & O yn dod i ben yn 2021.

“Drwy wneud hyn, byddai Prifysgol Bangor, ac yn wir, bob prifysgol a chorff ymchwil morol yng Nghymru – yn ogystal â Llywodraeth Cymru – yn gallu defnyddio adnodd o’r radd flaenaf i gynnal ymchwil hanfodol a fyddai yn fuddiol i ddyfodol ein cenedl.

“Nid mater o ddod o hyd i fuddion i’r ardal leol yn unig yw hyn, er bod hynny wrth gwrs yn bwysig iawn i mi fel cynrychiolydd Ynys Môn, ond rwyf wir yn credu y gallai fod budd cenedlaethol i sicrhau parhad y Llong Ymchwil.

“Gyda rhagwelediad ac uchelgais, gallai Llywodraeth Cymru wneud y Prince Madog yn ganolog i ymchwil morol oddi ar arfordir Cymru yn hytrach na rhywbeth y gellid ei ddefnyddio yn achlysurol. Mae ymchwil i fewn i’r adnoddau sydd gennym oddi ar ein harfordir yn hanfodol i ddyfodol economaidd ac amgylcheddol Cymru.”

Datganiad am arweinyddiaeth Plaid Cymru

Datganiad gan/Statement from Rhun ap Iorwerth AC/AM (scroll down for English)

Heddiw cyhoeddodd Rhun ap Iorwerth y datganiad hwn ar ffurf fideo i aelodau Plaid Cymru yn ogystal ag ar ffurf llythyr at Aelodau Cynulliad, Aelodau Seneddol ac Arweinwyr Cynghorau Plaid Cymru:

“Ychydig wythnosau yn ôl, fe wnaeth Leanne wahodd trafodaeth am arweinyddiaeth Plaid Cymru, trafodaeth allai arwain at ailgadarnhau ei arweinyddiarth hi, neu agor pennod newydd yn hanes Plaid Cymru.

“Mae cryn drafod wedi bod ers hynny ynglyn a gwerth cael trafodaeth o’r fath, ac mae cefnogwyr ac aelodau o’r Blaid o bob rhan o Gymru – o gymoedd y de i’r gogledd a’r canolbarth, o’r gorllewin i Gaerdydd – wedi fy annog i i ganiatau i fy enw gael ei gynnig. Mae’r annogaeth wedi dod o bob haen etholedig ond yn bennaf o blith aelodau cyffredin, yn cynnwys rhai yr wyf yn llawn ddisgwyl iddyn nhw gefnogi Leanne!

“A dyna’r pwynt – trafodaeth adeiladol ddylai hon fod, un bositif i egnio’r Blaid a Chymru, ac yn yr ysbryd yna yr wyf yn derbyn yr enwebiadau. Ond mewn ysbryd hefyd o gyffro ac angerdd dros ein gwlad!

“Gadewch i ni drafod gwahanol weledigaethau, gwahanol arddull, a gwahanol syniadau. Mae fy ymrwymiad i i Gymru, ac i ddyfodol tecach a mwy llewyrchus i’r wlad. Mae’n rhaid i Blaid Cymru arwain y ffordd at y Gymru newydd hyderus yna, a dros yr wythnosau nesa fe gawn ni drafod yn agored a democratiadd sut orau i gynnig yr arweiniad mwyaf effeithiol a mwyaf cyffrous i’r Blaid a’r genedl.

“Diolch, ac rwyf yn edrych ymlaen.”

Diweddariad gan Dŵr Cymru – ardal Llanddona

Newydd ddod oddi ar y ffôn efo Prif Weithredwr Dŵr Cymru Chris Jones i drafod y diweddaraf o ran eiddo sydd heb ddŵr yn Ynys Môn. Mae llawer ohonoch wedi bod mewn cysylltiad, ac rwyf wedi bod mewn cyswllt cyson gyda Dŵr Cymru. Rwy’n deall bellach mai ryw 200 eiddo sy’n dal wedi eu heffeithio – ffigwr sydd, wrth gwrs yn dal yn bryderus o uchel, ond cefais gyfle i drafod ymateb Dŵr Cymru a’r gwaith sy’n cael ei wneud i adfer cysylltiadau.

Yn gyntaf, mae’n bwysig iawn i fi bod y bobl fwyaf bregus yn cael pob cefnogaeth, ac rwy’n eich hannog i ffonio 0800 052 0130 i roi gwybod am unrhyw anghenion arbennig sydd gennych chi neu aelod o’r teulu neu gymydog. Cefais addewid y bydd pob cymorth posibl yn cael ei roi.

Rwy’n deall hefyd bod dŵr potel yn mynd i barhau i gael ei rannu yn Llanddona a Llangoed i’r bobl sy’n dal heb ddŵr.

Y cwestiwn mawr yn amlwg yw ‘pa bryd fydd y cyflenwad yn ei ôl?’. Wel yn sicr y gobaith ydi ailgysylltu erbyn heno. Mae’r system ei hun yn ôl yn ‘pressurized’ erbyn hyn, ond gyda rhai eiddo penodol ar is-rwydweithiau yn dal heb ddŵr oherwydd ‘air blocks’ yn y system, neu efallai oherwydd bod dŵr yn dal i ollwng o rai pibellau. Y gobaith yw bod pob cyswllt yn ei ôl erbyn heno, ond mae Dŵr Cymru ofn gwneud addewid llwyr rhag ofn bod problemau yn cymryd ychydig yn hirach i’w datrys mewn abell eiddo.

Plis cadwch mewn cysylltiad gyda fy swyddfa ar ebost rhun.apiorwerth@cynulliad.cymru neu 01248 723599 oes oes problemau penodol yr hoffech eu trafod.

Rwy’n ddiolchgar i Gynghorwyr lleol Plaid Cymru yn ward Seiriol am eu gwaith hwythau dros eu hetholwyr yn yr ardal sydd wedi dioddef waethaf.

AC yn gofyn am ddiweddariad am groesiad y Fenai

Gofynnodd Aelod Cynulliad Ynys Môn Rhun ap Iorwerth i’r prif Weinidog am y wybodaeth ddiweddaraf am gynlluniau ar gyfer trydydd croesiad ar draws y Fenai.

Yn ystod Cwestiynau i’r prif Weinidog yr wythnos hon, cafodd Rhun gadarnhad ganddo eu bod nhw’n dal ar amser i gwblhau’r prosiect yn 2022. Gofynnodd ymhellach ynglŷn â thrafodaethau Llywodraeth Cymru gyda’r Grid ac am bwysigrwydd ymgynghori’n llawn gyda phobl leol am lwybrau posib. Yn siarad yn y Senedd, dywedodd Rhun:

“Rydw i’n falch ein bod ni, yn ein cytundeb cyn y gyllideb, wedi gallu sicrhau arian i ddatblygu’r prosiect yma, sydd ei angen nid dim ond oherwydd rhwystredigaeth bod pobl yn gorfod oedi cyn croesi’r bont yn aml ond er mwyn adeiladu gwytnwch i’r croesiad rhwng Môn a’r tir mawr.

“Ym Mehefin y llynedd, rydw i’n meddwl, fe wnes i’r achos yn y Siambr yma dros drio sicrhau bod y Grid Cenedlaethol yn gwneud cyfraniad helaeth tuag at y bont yn hytrach na gwastraffu arian—o bosib £100 miliwn, £200 miliwn—yn rhoi twnnel o dan y Fenai. Rŵan bod y dyddiad cwblhau, yn hytrach na’r dyddiad dechrau, yn 2021-22, a allwn ni gymryd hynny fel arwydd bod Grid Cenedlaethol wedi cytuno i wneud y cyfraniad yma erbyn hyn, ac mai chwilio am fodel o sut i wireddu hynny ydy hynny? A hefyd, a allaf i gael sicrwydd y bydd ymgynghori ar y cynllun yn digwydd mor eang ac mor llawn â phosib efo’r etholwyr yn Ynys Môn?”

Yn ei ymateb, dywedodd y Prif Weinidog:

“Nid oes yna unrhyw fath o gytundeb eto. Fe wnes i godi hwn gyda’r grid tua dwy neu dair blynedd yn ôl. Bryd hynny, roeddem ni eisiau ystyried gyda nhw ym mha ffordd y gallem ni ddatblygu croesiad i’r Fenai. Bryd hynny, nid oedd diddordeb gyda nhw. Maen nhw wedi newid ers hynny, ond nid ydym ni mewn sefyllfa lle rydym ni’n gallu dweud, ‘Mae yna gytundeb’. Erbyn mis Mai, wrth gwrs, blwyddyn nesaf, byddwn ni yn cyhoeddi beth yw’r llwybr rydym ni eisiau ei gymryd er mwyn i’r bont gael ei hadeiladu. Erbyn hynny, wrth gwrs—yn bell cyn hynny, gobeithio—byddwn ni mewn sefyllfa lle rydym ni’n gwybod beth yw sefyllfa’r grid, a pha fath o gyfraniad maen nhw’n fodlon rhoi i’r bont.”