Geidiaid Amlwch yn annog Addewid Plastig AC

Wedi i 1st Amlwch Guides gysylltu gyda’u Haelod Cynulliad lleol Rhun ap Iorwerth, yn gofyn iddo hyrwyddo eu hymgyrch Addewid Plastig, fe wnaeth Rhun ddatganiad 90 eiliad yn y Senedd yr wythnos hon i ganmol eu hymgyrch ac i wneud addewid plastig ei hun.

Fel rhan o’u hymgyrch Merched y Dyfodol, gofynnodd Girlguiding i filoedd o ferched am y pynciau oedd yn bwysig iddyn nhw, ac roedd yr amgylchedd yn un o’r 5 uchaf.

O ganlyniad, mae 1st Amlwch Guides wedi gwneud addewid i daclo llygredd plastig er mwyn amddiffyn y blaned, ac fe wnaethant gysylltu gyda Rhun i rannu eu haddewidion plastig gyda fo.

Fe wnaeth Rhun rannu’r addewidion yma gyda ACau eraill yr wythnos hon, ac ychwanegu ei addewid ei hunan i’r rhestr.

Yn siarad yn y Senedd ddoe, dywedodd Rhun ap Iorwerth:

“Mae aelodau o Geidiaid Amlwch wedi ysgrifennu ataf i rannu eu haddewidion plastig. Maent yn cynnwys addewidion i ddefnyddio gwellt metel neu bapur, i ailddefnyddio poteli plastig, ac i ddal eu gafael ar blastig nes iddynt ddod o hyd i fin ailgylchu. Bydd eraill yn prynu bwyd mewn cynwysyddion di-blastig, yn rhoi’r gorau i ddefnyddio haenen lynu, neu, ac rwy’n dyfynnu, ‘Dweud wrth mam am beidio â phrynu bagiau plastig.’ Maent yn gofyn i ni fel Aelodau Cynulliad i ymuno â hwy a bod yn amddiffynwyr y blaned, drwy wneud addewidion plastig ein hunain.

“Byddaf yn rhannu fy addewidion ar gyfryngau cymdeithasol. Byddaf yn addo ceisio ailgylchu’n dda bob amser a pharhau i gefnogi ymgyrchwyr dros gynllun dychwelyd blaendal—rhywbeth y mae’r Geidiaid yn cytuno sy’n syniad da iawn. Ac rwyf fi a Geidiaid Amlwch yn gwahodd pob un ohonoch i wneud eich addewidion plastig eich hunain drwy ddefnyddio’r hashnod #AddewidPlastig.

“Drwy weithio efo’n gilydd, mi allwn ni wneud gwahaniaeth go iawn. A gadewch inni gymryd arweiniad gan ein pobl ifanc, achos eu dyfodol nhw ydy o.”

Amseroedd aros orthopedig – wedi mynd tu hwnt i argyfwng

Rhun ap Iorwerth yn galw am ddadl brys i drafod amseroedd aros yn Ysbyty Gwynedd

Mae AC Ynys Môn Rhun ap Iorwerth wedi gofynam ddadl yn amser y Llywodraeth i drafod yr argyfwng gwirioneddol sydd yna o ran amseroedd aros am lawdriniaeth orthopedig yn Ysbyty Gwynedd, a’r pryder bod yr argyfwng yna wedi troi yn rhywbeth llawer gwaeth na hynny.

Yn siarad yn y Senedd ddoe, dywedodd Rhun:

“Mis Mai oedd y tro diwethaf i mi ofyn am ffigyrau aros ar gyfer llawdriniaeth orthopedig yn Ysbyty Gwynedd. Mi oedd yna 2,200 o bobl yn aros bryd hynny am 110 o wythnosau. Erbyn i fi gael yr ateb diwethaf gan fwrdd iechyd Betsi Cadwaladr yn yr wythnosau diwethaf, mae’r ffigwr hwnnw wedi codi i 2,900 o bobl ac amser aros o 115 o wythnosau.

“Does dim angen i fi ddweud bod hynny’n annerbyniol. Mae prif weithredwr y bwrdd iechyd yn ymddiheuro yn ei lythyr diweddar i fi ac yn derbyn bod hyn yn annerbyniol, ond nid ymddiheuriad rydyn ni’n chwilio amdano fo ond trefn sydd yn galluogi cleifion yn fy etholaeth i ac etholaethau cyfagos i gael triniaeth mewn amser teg.

“Mae yna ddau o lawfeddygon yn mynd i gael eu penodi o fis Ionawr, fel rydw i’n deall. Y gwir amdani ydy bod hyn yn rhy ychydig ac yn rhy hwyr, ac maen nhw’n delio rŵan efo amser aros o 700 yn fwy o bobl na pe bai’r penderfyniad wedi cael ei wneud chwe mis yn ôl neu fwy i benodi pan oedd gwir angen. Felly, a gawn ni ddadl frys ar hyn oherwydd, fel dwi’n dweud, mi oedd gennym ni argyfwng yn flaenorol, ond mae wedi mynd tu hwnt i hynny erbyn hyn hyd yn oed?”

Rhun ap Iorwerth yn Ymuno â Chyngor ar Bopeth i ddathlu Pen-blwydd 80 oed

Ymunodd Rhun ap Iorwerth AC â Chyngor ar Bopeth yn y Senedd yn ddiweddar wrth i’r sefydliad ddathlu ei ben-blwydd yn 80 oed.

Ffurfiwyd Cyngor ar Bopeth y diwrnod ar ôl dechrau’r Ail Ryfel Byd, ac ar y dechrau fe helpodd bobl i ddelio ag effeithiau rhyfel, a’r newidiadau enfawr a ddaeth yn eu bywydau pob dydd.

Er bod y problemau wedi newid dros amser, mae’r galw am y gwasanaeth wedi cynyddu. Y llynedd, helpodd Cyngor ar Bopeth Cymru dros 3,000 o bobl yn Ynys Môn.

Credyd Cynhwysol, y Taliad Annibyniaeth Bersonol a dyled treth gyngor oedd y tri mater mwyaf cyffredin llynedd, ond mae’r gwasanaeth yn helpu pobl gyda phopeth o broblemau tai, i ddyled na ellir ei rheoli hyd at wahaniaethu yn y gwaith a llawer iawn mwy.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AC:

“Mae mynediad at gyngor da yn hanfodol i bawb. Mae Cyngor ar Bopeth Cymru yn cyflawni rôl hanfodol i bobl ledled Cymru, gan ddarparu cyngor cyfrinachol a diduedd am ddim i bawb – pwy bynnag ydyn nhw, a beth bynnag yw eu problem.

“Rwy’n gwybod pa mor bwysig yw ein gwasanaethau Cyngor ar Bopeth lleol i etholwyr yn Ynys Môn, ac edrychaf ymlaen at barhau i weithio gyda nhw i ddarparu gwasanaethau i’r bobl sydd ei angen fwyaf.”

Ewch i gael eich brechlyn ffliw!

Mae Aelod Cynulliad Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth, yn annog pobl 65 oed neu drosodd, gofalwyr, menywod beichiog a’r rheini â rhai afiechydon cronig neu dymor hir i gael y brechlyn ffliw am ddim i amddiffyn eu hunain a’r rhai o’u cwmpas.

Mae ffliw yn salwch anadlol, sy’n effeithio ar yr ysgyfaint a’r llwybrau anadlu, ac mae’n ganlyniad haint a achosir gan firws ffliw. Gan fod y ffliw yn cylchredeg bob blwyddyn yn y DU yn ystod misoedd y gaeaf (Hydref i Ebrill yn gyffredinol), fe’i gelwir weithiau’n ffliw tymhorol ac mae’n deillio o newidiadau bach i’r firws o’r flwyddyn flaenorol sy’n golygu efallai na fydd rhai pobl sy’n dod ar draws y firws newydd bellach yn gwbl imiwn.

Wrth siarad ar ôl derbyn ei bigiad ffliw gan Fferyllfeydd Cymunedol Cymru heddiw, dywedodd Rhun ap Iorwerth:

“Rwy’n annog y rhai sydd mewn grwpiau sydd mewn perygl i wneud apwyntiad gyda’u meddyg teulu lleol neu fynd i’w fferyllfa gymunedol a chael y brechlyn ffliw am ddim. Mae’n cymryd munud, yn para blwyddyn a gallai arbed bywyd. ”

Mae brechlyn yn cael ei ddatblygu ar gyfer pob tymor sy’n cael ei gynnig am ddim i rai plant, pawb 65 oed a hŷn, pobl mewn rhai grwpiau ‘mewn perygl’ sy’n fwy tebygol o ddatblygu cymhlethdodau o ganlyniad i gael ffliw a hefyd y rhai sy’n gofalu am bobl mewn mwy o berygl.

I gael mwy o wybodaeth am amddiffyn eich hun rhag ffliw, ewch i https://phw.nhs.wales/services-and-teams/beat-flu/

AC Môn yn mynd ar ei feic i gefnogi teithio llesol

Fe ymunodd Aelod Cynulliad Ynys Môn Rhun ap Iorwerth gydag ymgyrchwyr o bob rhan o Gymru a oedd yn seiclo i’r Senedd heddiw.

Roeddynt yno i ymgyrchu am gynydd yn y gwariant ar deithio llesol yng Nghymru i £20 y pen y flwyddyn ac i Lywodraeth Cymru roi strategaeth teithio llesol wedi’i seilio ar dystiolaeth.

Roedd y digwyddiad yn cael ei gefnogi gan ystod eang o fudiadau gan gynnwys Beicio Bangor, British Heart Foundation, a British Lung Foundation.

Yn dilyn y daith beicio, bu Rhun ap Iorwerth yn annerch ymgyrchwyr o risiau’r Senedd.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Fe wnes i wir fwynhau seiclo i’r Senedd heddiw fel rhan o ddigwyddiad i hyrwyddo teithio llesol. Rydym eisoes yn ymwybodol o’r buddiannau o deithio llesol – mae deithio llesol i’r ysgol yn gallu cynyddu lefelau canolbwyntio plant hyd at 4 awr, er enghraifft, a buddiannau iechyd. Mae angen i ni nawr weld cynydd yn y gwariant ar deithio llesol er mwyn ei gwneud hi’n haws ac yn fwy diogel i bobl allu gwneud siwrneai byr dyddiol ar droed neu ar feic.”

Llythyr at Weinidog Iechyd Llywodraeth Cymru ynglŷn â chynlluniau Betsi Cadwaladr i ganoli gwasanaethau fasciwlar yng Nglan Clwyd.

Annwyl Vaughan Gething,

Ysgrifennwn atoch ar fyrder yn dilyn fy nghwestiwn i chi yn ystod y Cyfarfod Llawn Dydd Mercher 9fed Ionawr, ynglŷn â’r cyhoeddiad diweddar gan BIPBC o’u bwriad i israddio’r Gwasanaeth Fasgwlar yn Ysbyty Gwynedd. Gobeithiwn eich darbwyllo bod wir angen cynnal asesiad cynhwysfawr o’r effaith gaiff canoli gwasanaethau ar y cleifion hynny sydd yn byw yn ardaloedd mwyaf gwledig Ynys Môn a Gwynedd, ac yn wir, y gogledd yn gyffredinol.

Bu ymrwymiad y llynedd i warchod y gwasanaeth cleifion preswyl a’r ‘limb salvage’ yn Ysbyty Gwynedd – ac i warchod y capasiti i dderbyn cleifion brys – yn dilyn gwrthwynebiad sylweddol gan gleifion, staff ac aelodau etholedig i’r cynlluniau blaenorol i symud gwasanaethau i Ysbyty Glan Clwyd. Mae’r Bwrdd Iechyd bellach wedi mynd yn ôl ar eu gair.

Derbyniais lythyr gan Brif Weithredwr BIPBC wedi’i ddyddio 2il Ionawr (ac mae copi ohono ynghlwm er gwybodaeth i chi) yn egluro’u safbwynt. Mewn ymateb i’r llythyr hwnnw, hoffem dynnu’ch sylw at y pwyntiau canlynol (Nid yw hwn yn rhestr cynhwysfawr o’n pryderon):

1. Mae’r ymgynghoriad cyhoeddus y seiliwyd y penderfyniad hwn arno wedi dyddio bellach – sy’n codi cwestiynau difrifol, yn enwedig gan fod y gwasanaeth hefyd wedi newid ers yr ymgynghoriad hwnnw.

2. Mewn rhannau eraill o’r DU, mae canllawiau’r Gymdeithas Fasgwlar yn cael eu gweithredu mewn modd sy’n cymryd i ystyriaeth gwahanol anghenion ardaloedd gwledig a threfol – nid yw’r cynlluniau hyn yn rhoi ystyriaeth o’r fath.

3. Nid ydym o’r farn bod yr hyn a gynnigir yn mynd i godi safonau. Yn wir mae safonau yn uchel ar hyn o bryd. Mae Ysbyty Gwynedd a Wrecsam Maelor – a fyddai’n cael eu hisraddio – yn gweithredu i safonau clinigol uchel iawn, ac felly mae’n codi’r cwestiwn a fyddai safonau’n uwch ar safle lle nad oes unrhyw wasanaethau fasgwlar ar hyn o bryd, a hwnnw’n safle sydd wedi gweld problemau o fewn rhai gwasanaethau sy’n cael eu cynnig yno’n barod yn ddiweddar.

4. Tynnwn eich sylw at argymhellion y Bwrdd ym mis Mawrth 2018, ble nodwyd y dylai cleifion brys gael eu derbyn yn Ysbyty Gwynedd ac Ysbyty Glan Clwyd, gydag ymgynghorwyr ar y ddau safle, ac y buasai achosion brys yn cael eu cynnal ym Mangor ar argymhelliad clinigwyr a swyddogion gweithredol. Mae hyn yn groes i beth a nodir yn yr ymateb diweddaraf hwn. Gofynnwn beth sydd wedi newid ers Mawrth 2018, gan ddadlau bod adeiladu ar seiliau o ragoriaeth clinigol adnabyddus yn fwy synhwyrol na’r cynlluniau presennol, yn enwedig gan nad yw’r Gymdeithas Fasgiwlar na’r CBLl wedi argymell ‘canoli’r gwasanaeth yn YGC chwaith.

5. Deallwn fod nifer sylweddol o gleifion brys yn cael eu derbyn i YG a YWM yn wythnosol, a bod y nifer o drosglwyddiadau rhwng safleoedd yn isel gan fod y system o gael dau safle’n gweithio’n dda – ac yn darparu’r mynediad gorau i boblogaeth gyffredinol Gogledd Cymru. Buasai’r cynlluniau presennol hefyd yn effeithio ar deuluoedd cleifion.

6. Mae penderfyniadau i weld yn cael eu gwneud ar ormod o frys, ac mae newidiadau cyson i’r cynlluniau yn rhoi argraff o ansicrwydd, sy’n bryderus i gleifion a’r staff.

7. Deallwn y gallasai adran fasgiwlar YG barhau’n ddeniadol i ymgynghorwyr newydd oherwydd ei enw da ac rydym yn credu’n gryf y dylai’r Bwrdd Iechyd anelu am ragoriaeth o’r fath, yn enwedig mewn darpariaeth wledig gan fod problemau craidd gyda recriwtio. Mae’n gwneud synnwyr felly i adeiladu ar sylfaen sy’n bodoli’n barod yn y maes hwn o feddygaeth yng Ngogledd Cymru. Ymhellach, deallwn fod swyddi wedi eu hysbysebu deirgwaith sydd hefyd yn codi pryderon am safon yr apwyntiadau. Mae hyn yn bryderus ar y gorau, yn enwedig gan na wyddom beth fydd safon unrhyw ddarpariaeth yn YGC yn y dyfodol o gymharu â’r enw da presennol yn YG.

8. Rydym hefyd yn bryderus am effaith cyffredinol y newid hwn ar statws Ysbyty Gwynedd, yng nghyd-destun cyflwyno cwrs meddygol ym Mhrifysgol Bangor yn y dyfodol agos.

Credwn yn gryf na ddylid cyrraedd unrhyw benderfyniad nes bydd adolygiad tryloyw, brys wedi’i gynnal, a hwnnw’n rhoi ystyriaeth lawn i’r effaith o israddio’r gwasanaeth ar gleifion sy’n byw yn y mannau pellach o Ynys Môn a Gwynedd, a fyddai’n wynebu sialensiau ychwanegol wrth gael mynediad i ddarpariaeth gofal brys. Ymhellach, mae gennym bryderon sylweddol am yr agenda barhaus hon o symud gwasanaethau hanfodol i’r dwyrain, a bod hynny’n rhoi cleifion sy’n byw yn ein hetholaethau ni, ond drwy Ogledd Cymru gyfan, mewn risg pellach – yn enwedig wrth ddelio ag achosion brys.

Bydd y newid hwn i’r gwasanaeth yn cael effaith andwyol ar gleifion brys, ac fe edrychwn ymlaen at dderbyn eich ymateb buan gan obeithio y byddwch chithau’n derbyn bod rhaid edrych ar y penderfyniad hwn eto am y rhesymau a nodir uchod.

Yn gywir,

Rhun ap Iorwerth AC
Sian Gwenllian AC
Hywel Williams MP
Liz Saville Roberts MP

Plaid Cymru yn galw am asesiad brys o israddio gwasanaethau iechyd y gogledd orllewin

Mae gwleidyddion Plaid Cymru sy’n cynrychioli Gwynedd ac Ynys Môn yn y Senedd a San Steffan wedi galw ar Lywodraeth Lafur Cymru i gynnal asesiad effaith brys a chynhwysfawr o effeithiau symud gwasanaethau fasgwlaidd i’r dwyrain, ar gleifion sy’n byw yn rhannau mwyaf gwledig y siroedd.

Daw galwad Siân Gwenllian AC, Hywel Williams AS ac AS Dwyfor Meirionnydd Liz Saville Roberts fis ar ôl i Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr dorri eu haddewid y byddai gwasanaeth fasgwlaidd brys byd-enwog Ysbyty Gwynedd, Bangor yn cael ei ddiogelu, tro pedol ar addewid i ddiogelu’r gwasanaeth. Mae eu galwadau wedi ei ategu gan AC Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth.

Mae’r cynrychiolwyr Plaid Cymru, sydd wedi bod yn arwain ymgyrch yn gwrthwynebu israddio gwasanaethau fasgwlaidd Ysbyty Gwynedd, bellach yn galw am adolygiad brys o effeithiau israddio y gwasanaeth ar gleifion sy’n byw yn rhannau mwyaf diarffordd y siroedd a fydd rwan yn wynebu heriau ychwanegol wrth gael mynediad at ddarpariaeth gofal brys.

Dywedodd Siân Gwenllian AC a Hywel Williams AS,

‘Rydyn ni rwan wedi cael cadarnhad ysgrifenedig gan Weinidog Iechyd Llywodraeth Lafur Cymru nad oes ganddynt unrhyw gynlluniau i gadw gwasanaethau fasgwlaidd brys yn Ysbyty Gwynedd, er gwaethaf sicrwydd cynharach y byddai’r gwasanaeth yn cael ei ddiogelu.’

‘Cafodd meddygon teulu lleol yn ein hetholaeth addewid y byddai llawdriniaeth fasgwlaidd a derbyniadau brys yn cael eu cynnal ym Mangor, gan ddarparu cefnogaeth lawn i gleifion mewnol ac chleifion brys.’

‘Mae’r cyhoeddiad diweddaraf hwn yn groes i bolisi cynharach BIPBC ac mae Llywodraeth Cymru wedi torri eu haddewid i bobl leol ar yr un pryd, tra’n bwrw ymlaen â ymgais i israddio gwasanaethau craidd yn Ysbyty Gwynedd.’

‘Os yw Llywodraeth Cymru yn parhau â chynlluniau i gael gwared â darpariaethau brys Ysbyty Gwynedd yna mae’n rhaid iddynt, yn ddi-os, gyhoeddi asesiad effaith cynhwysfawr o effeithiau symud y gwasanaethau hyn ar gleifion sy’n byw yn ardaloedd gwledig y sir.’

‘Bydd y rhai sy’n byw mewn cymunedau anghysbell, sydd eisoes yn wynebu heriau sylweddol wrth gael mynediad at ofal iechyd, yn dwyn baich symud y gwasanaeth hwn ymhellach oddi wrth eu cyrraedd, gan roi cleifion mewn perygl pellach os bydd agenda o symud gwasanaethau hanfodol i’r dwyrain yn parhau.’

Dywedodd Liz Saville Roberts AS,

‘Bydd pobl sy’n byw yng nghorneli mwyaf diarffordd fy etholaeth wledig, fel Pen Llŷn neu cymunedau arfordirol Meirionnydd, wedi eu synnu fod gwasanaethau fasgiwlar brys Ysbyty Gwynedd yn cael eu symud ymhellach i’r dwyrain i Glan Clwyd.’

‘Mae unrhyw ymgais i israddio gwasanaethau yn Ysbyty Gwynedd yn ddiffygiol ac yn dangos diffyg dealltwriaeth o ddaearyddiaeth Cymru wledig, o ystyried y pellteroedd sydd gan bobl Dwyfor Meirionnydd i deithio i gael mynediad at wasanaethau cyfredol.’

‘Mae hyn ynddo’i hun yn daith sylweddol ond wrth ddelio ag argyfyngau meddygol, mae’n annerbyniol ac yn straen diangen i’w roi ar gleifion a’u teuluoedd sydd eisioes yn poeni.’

‘Mae’r teithio ychwanegol ynghyd ag argaeledd ambiwlansys yn ein cymunedau mwyaf gwledig yn faich annerbyniol sydd yn fygythiad i iechyd cleifion a hyd yn oed yn fygythiad i fywydau mewn achosion difrifol.’

Ychwanegodd AC Ynys Môn Rhun ap Iorwerth,

‘Mae fy etholwyr yn dal i fod â phryderon y bydd newidiadau i wasanaethau yn cael effaith ddifrifol ar gleifion fasgiwlar – nid yn unig oherwydd y pellter ychwanegol y bydd angen iddynt deithio ond hefyd oherwydd eu bod yn ymddiried yn y gwasanaeth eithriadol sydd ar hyn o bryd yn cael ei gynnig ym Mangor.’