‘Mae Ysgrifennydd Cymru Alun Cairns yn atal datganoli treth teithwyr awyr – yn erbyn ewyllys y Senedd’ – Plaid Cymru

Cyn dadl trawsbleidiol heddiw (Mawrth 2 Gorffennaf) ar ddatganoli Treth Teithwyr Awyr (TTA) yn y Senedd, dywedodd Plaid Cymru fod Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn atal y grym dros drosglwyddo’r dreth i Gymru.

Mae’r ddadl heddiw, a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru gyda chefnogaeth Plaid Cymru a’r Ceidwadwyr Cymreig, yn galw ar Lywodraeth y DG i ddatganoli TTA i’r Senedd erbyn 2021.

Ond tynnodd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid Rhun ap Iorwerth AC sylw at record bleidleisio wael Ysgrifennydd Cymru Alun Cairns ar ddatganoli TTA, a dywedodd fod yr Ysgrifennydd Gwladol ei hun yn sefyll ar ffordd datganoli.

Mewn dadl ym Medi 2016 ar fesur Cymru, pleidleisiodd Mr Cairns yn erbyn datganoli TTA. Yn ystod Cwestiynau Cymreig yn gynharach y flwyddyn honno, gwrthododd ymrwymo i ddatganoli TTA, gan ddweud mai mater i Ganghellor y Trysorlys ydoedd.

Cyn hynny, yr oedd wedi pleidleisio yn erbyn datganoli’r cyfrifoldeb dros osod cyfradd TTA mewn dadleuon ar y Mesur Cyllid yn Ebrill 2013 ac Ebrill 2014.

Wrth siarad mewn dadl yn Neuadd Westminster llynedd, dywedodd cyn-Ysgrifennydd Cymru Stephen Crabb ei fod wedi methu â pherswadio’r cyn-brif weinidog David Cameron a’r cyn-ganghellor George Osborne o’r achos dros ddatganoli TTA.

Dywedodd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid Rhun ap Iorwerth AC:

“Mae’r cynnig trawsbleidiol heddiw yn arwydd mai datganoli treth teithwyr awyr yw ewyllys y Senedd, ac yr ydym yn falch o gefnogi’r cynnig.

“Waeth beth ddywed ein Senedd, fodd bynnag, mae’n ymddangos i mi fod Ysgrifennydd Gwladol Cymru yn sefyll ar ffordd datganoli yma.

“Dairgwaith, mae Alun Cairns wedi pleidleisio yn erbynd atganoli TTA, a phan gafodd ei holi, fe wnaeth osgoi ymrwymo i’w ddatganoli – gan gelu y tu ôl i’r Trysorlys yn lle hynny.

“Dywedodd ei ragflaenydd fel Ysgrifennydd Cymru ei fod wedi methu a pherswadio David Cameron a George Osborne o’r achos dros ddatganoli TTA.

“Fe ddywedwn i fod record Ysgrifennydd presennol Cymru ar y mater hwn yn arwydd nad yw ef ei hun wedi’i argyhoeddi.

“Dylai’r bleidlais yn y Senedd heddiw fod yn arwydd clir i Mr Cairns: symudwch allan o ffordd datganoli, oherwydd mae ewyllys y Senedd hon yn glir.

“Dylai ganu cloch hefyd i’r Ceidwadwyr – maent yn cefnogi cynnig heddiw, felly hwyrach y dylent gael gair yng nghlust eu Hysgrifennydd Cymru i’w gael i roi’r gorau i’w atal.”

‘Mae’r wladwriaeth Brydeinig yn gadael Cymru i lawr’ medd Plaid Cymru, wrth i ffigyrau newydd ddangos bwlch cyllidol o £13.7 biliwn

Dywedodd Plaid Cymru fod y ‘wladwriaeth Brydeinig yn gadael Cymru i lawr’, yn dilyn cyhoeddi ffigyrau newydd o’r tîm ymchwil Dadansoddiad Cyllidol Cymru yng Nghanolfan Llywodraethiant Cymru heddiw (Mawrth 2 Gorffennaf).

Yr oedd y ffigyrau, a drafodir mewn cynhadledd yn Adeilad y Pierhead ym Mae Caerdydd, yn dangos fod balans cyllidol net Cymru – y gwahaniaeth rhwng cyfanswm gwariant cyhoeddus Cymru ac amcangyfrif y refeniw cyhoeddus – yn ddiffyg o £13.7 biliwn.

Mae’r diffyg, a adwaenir fel bwlch cyllidol, yn 19.4% o amcangyfrif y GDP. Y ffigwr cymharol ar gyfer y DG gyfan yw 2%.

Canfu’r ymchwil hefyd fod cyfanswm gwariant y pen yng Nghymru yn sylweddol is nac yn Lloegr, gyda gwariant ar raglenni Llywodraeth y DG yng Nghymru ar wahân i nawdd cymdeithasol yn sylweddol is na’r gwariant cymharol yn Lloegr.

Yn rhyfeddol, canfu’r adroddiad fod gwariant cyfalaf – megis hwnnw ar seilwaith cyhoeddus newydd – yn is yng Nghymru, yn enwedig mewn trafnidiaeth a gwyddoniaeth a thechnoleg (76% a 75% o gyfartaledd y DG).

Dywedodd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid Rhun ap Iorwerth AC fod ‘Cymru’n cael ei dal yn ôl rhag cyrraedd ei photensial’ dan drefn bresennol y DG, a chyhuddodd Lywodraeth y DG o naill ai anghofio am Gymru neu ‘danfuddsoddi’n fwriadol’ yng Nghymru fel “ffordd o’n cadw yn ein lle”.

Rhybuddiodd Mr ap Iorwerth mai gwaethygu fyddai’r sefyllfa dan y naill neu’r llall o’r ddau ymgeisydd fydd yn brif weinidog Torïaidd nesaf, ac y byddai’n arbennig o ddrwg petai Cymru yn gadael yr Undeb Ewropeaidd.

Daw’r canfyddiadau a ryddheir heddiw cyn cyhoeddi Gwariant a Refeniw Llywodraeth Cymru 2019 yn nes ymlaen y mis hwn, ac adroddiad pellach yn yr hydref am sut i gau bwlch cyllidol Cymru.

Dywedodd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid Rhun ap Iorwerth AC:

“Mae’r ffigyrau hyn yn rhoi darlun gwael o le Cymru yn y Deyrnas Gyfunol. Yr hyn mae’r ffigyrau’n ddangos yw bod ffurf bresennol y wladwriaeth Brydeinig yn gadael Cymru i lawr, ac y mae ein cenedl yn cael ei dal yn ôl rhag cyrraedd ei photensial.

“Fel petai arnom angen mwy o brawf o pa mor isel mae Cymru’n cael ei hystyried gan San Steffan, dengys yr adroddiad hwn ein bod yn derbyn dim ond 76% o wariant cyfartalog Llywodraeth y DG ar drafnidiaeth.

“Dywed awduron yr adroddiad mai prif achos bwlch Cymru o £13.7biliwn rhwng swm y gwariant cyhoeddus yng Nghymru a swm yr arian a ddygir i mewn yw nid gwariant uwch, ond refeniw is, megis o drethiant.

“Mae’n synnwyr cyffredin fod buddsoddiad cyfalaf mewn seilwaith cyhoeddus yn creu swyddi a ffyniant – ac felly yn cynyddu refeniw. Ac eto, mae gwariant Llywodraeth y DG ar seilwaith yng Nghymru yn sylweddol is nac yn Lloegr.

“Ar y gorau, mae’r wladwriaeth Brydeinig, trwy Lywodraeth y DG, wedi anghofio am Gymru. Ar ei waethaf, mae’n fwriadol yn tanfuddsoddi yn ein cenedl fel ffordd o’n cadw yn ein lle. Wnaiff hyn ond gwaethygu dan bwy bynnag o’r naill ymgeisydd neu’r llall ddaw yn brif weinidog nesaf, ac yn sicr os cymerir Cymru allan o’r Undeb Ewropeaidd.

“Fel cenedl annibynnol wrth galon Ewrop, buasai gennym gyfres gyflawn o arfau i’w defnyddio i fuddsoddi mewn seilwaith a thyfu ein heconomi. Buasai gennym hefyd reolaeth lawn dros ein hadnoddau naturiol ein hunain, megis trydan a dŵr.”

AC Plaid Cymru yn falch bod y Senedd wedi pleidleisio o blaid pleidlais y bobl

Mae Senedd Cymru wedi pleidleisio o blaid cynnal pleidlais cadarnhau BREXIT – ble bydd opsiwn i aros yn ymddangos ar y papur pleidleisio – sydd yn golygu mai hon yw’r Senedd gyntaf yn y Deyrnas Unedig i wneud hynny.

Siaradodd Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ynys Môn Rhun ap Iorwerth mewn dadl a gyflwynodd ei blaid ar y mater gan fynegi ei falchder bod y Senedd wedi pleidleisio o blaid cynnig Plaid Cymru.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Rwy’n falch bod y Senedd yn ddiamod wedi pleidleisio o blaid cynnal refferendwm pleidlais pobl – gyda’r opsiwn i aros mewn ar y papur pleidleisio hefyd – yn dilyn dadl dan arweiniad Plaid Cymru, fel y Senedd gyntaf yn y Deyrnas Unedig i wneud hynny.

“Ar ôl llanast y tair blynedd diwethaf, mae ein hasesiad yn parhau’n glir y byddai gadael yr Undeb Ewropeaidd – ein hasesiad ni – yn niweidiol i Gymru – yn ddrwg i ffermio, yn ddrwg i bobl ifanc, i’r GIG ac i’r economi.

“Rwy’n falch o sefyll ochr yn ochr â’r pleidiau gwleidyddol eraill yma yn ein Cynulliad Cenedlaethol sydd hefyd yn rhannu’r un pryderon a ni. Ni fydd pawb yn cytuno â’r asesiad hwnnw, ond prydferthwch yr hyn yr ydym yn galw amdano heddiw yw nad ein hewyllys ym Mhlaid Cymru yw i ni gael ein dilyn, ond ewyllys y bobl heddiw.

“Beth am roi i’r bobl, nid ni, y gair olaf, a gadael i’r bobl roi eu hasesiad o’r hyn sydd wedi datblygu ers Mehefin 2016. Mae ein dyfodol a dyfodol ein plant yn y fantol.”

AC Plaid Cymru yn galw am ddadl sylweddol ar y camau nesaf i’r M4 am fod cynlluniau llwybrau DU yn cael eu dileu

Gyda Llywodraeth Cymru yn dileu cynlluniau i fwrw ymlaen gyda’r M4 Black Route, mae Gweinidog Cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid Rhun ap Iorwerth wedi galw am amserlennu dadl sylweddol yn y Cynulliad er mwyn trafod y camau nesaf sydd angen eu cymerwyd wrth i’r cynllun £1.4bn gael ei atal.

Cyhoeddodd y Prif Weinidog Mark Drakeford ei fod wedi gwneud y penderfyniad i gael gwared ar y cynllun oherwydd ei gost a’i effaith ar yr amgylchedd. Byddai’r cynlluniau wedi gweld traffordd 14 milltir yn cael ei hadeiladu mewn ymgais i fynd i’r afael â’r tagfeydd a wynebir gan fodurwyr o amgylch Casnewydd, gyda’r pwnc yn un o’r materion mwyaf cyffredin a drafodwyd yn y Cynulliad yn y blynyddoedd diwethaf.

Cyn i’r penderfyniad gael ei gyhoeddi brynhawn Mawrth, gofynnodd Mr ap Iorwerth i Lywodraeth Cymru neilltuo amser sylweddol i’r Aelodau drafod y camau nesaf ar gyfer yr ardal ac ar gyfer yr arian a ddyrannwyd i’r prosiect.

Dywedodd AC Plaid Cymru:

“Rwyf wedi gofyn am ddadl yn amser y Llywodraeth, ynghylch penderfyniad y Prif Weinidog ar goridor M4 o amgylch Casnewydd. Mynegwyd nifer o safbwyntiau yn Siambr y Cynulliad mewn ymateb i ddatganiad y Prif Weinidog ddoe, ond credaf fod angen mwy o amser.

“Dylai’r Llywodraeth wneud amser ar gyfer dadl sylweddol, dros ddeuddydd o bosibl, hyd yn oed, ar beth yn union yw goblygiadau’r penderfyniad hwn a pha gamau y mae angen eu cymryd fel sefydliad, fel Llywodraeth ac fel Cenedl, wrth i ni symud ymlaen o’r pwynt penodol hwn mewn amser.

“Credaf mai hwn yw un o’r materion gwleidyddol pwysicaf yr ydym wedi’i drafod yn ystod y blynyddoedd diwethaf, ond credaf yng ngoleuni hynny fod angen inni sicrhau bod digon o amser ar gael yma yn ein Senedd genedlaethol i gynnal y ddadl bwysig yma wrth inni wynebu’r camau nesaf.”