Rhun ap Iorwerth yn cynnal trafodaeth ynglŷn â gofal ysbyty i cleifion dementia

Ddydd Llun, y 10 fed o Fehefin, mae Rhun ap Iorwerth, AC dros Ynys Môn, yn cynnal trafodaeth o amglych bwrdd ynglŷn â gofal ysbyty i bobl sy’n byw â dementia.

Cynhelir y drafodaeth ford gron yng Nghanolfan Ebeneser, Llangefni, ac mae’n agored i bawb sy’n byw yn yr ardal sydd â phrofiad – da neu ddrwg – o ofal ysbyty i rywun sy’n byw â dementia. Defnyddir yr wybodaeth hon i wneud argymhellion i Lywodraeth Cymru ar sut i wella ansawdd gofal dementia mewn ysbytai ledled Cymru, rhywbeth sydd â’r potensial i effeithio ar fywydau miloedd o bobl.

Dangosodd tystiolaeth fod person sy’n byw â dementia ar ei fwyaf agored i niwed yn aml pan fo’n mynd i ysbyty. Gall eu hiechyd ddirywio’n gyflym ar ôl mynd i ysbyty.

Gall arhosiad diangen o hirfaith mewn ysbyty ei gwneud hi’n fwy tebygol i’r person golli’i sgiliau byw’n annibynnol, megis gwisgo amdano neu fwyta heb gymorth. Gall diffyg dealltwriaeth o ddementia ymysg staff meddygol hefyd gael effaith andwyol sylweddol ar brofiad y claf.

Dywed Rhun ap Iorwerth, AC dros Ynys Môn:

“Pan fo’r person rydych yn ei garu’n mynd i ysbyty, mae’n hanfodol bwysig eu bod yn profi’r gofal gorau un. Mae arnom angen gwneud mwy ar fyrder i gynorthwyo pobl sy’n byw â dementia yn ystod eu cyfnod mewn ysbyty, ac mae hynny’n dechrau drwy wrando ar brofiadau fy etholwyr ac ymateb i’w pryderon. Rwyf yn gweithio’n agos ag aelodau eraill o’r Grŵp Trawsbleidiol ar ddementia i ganfod datrysiadau i’r mater iechyd hanfodol hwn.”

Mae Cynllun Gweithredu Llywodraeth Cymru ar gyfer Dementia yn addo gweithredu i wella gofal ysbyty i bobl sy’n byw â dementia[1].

Mae’r Grŵp Trawsbleidiol ar Ddementia yn cynnal ymchwiliad i gasglu tystiolaeth gan bobl ledled Cymru i ddeall cyflwr presennol gofal ysbyty i bobl sy’n byw â dementia. Byddant yn defnyddio’r dystiolaeth hon i wneud argymhellion i Lywodraeth Cymru ar gyfer gwelliannau y gellir eu cyflawni mewn ysbytai ledled Cymru.

Os oes gennych chi neu’ch anwylyd brofiad o ofal ysbyty yn gysylltiedig â dementia, fe hoffai Rhun ap Iorwerth glywed gennych ar yr 10fed o Fehefin yn y ford gron yng Nghanolfan Ebeneser, Bridge Street, Llangefni, Ynys Môn, LL77 7PN. I ganfod mwy o wybodaeth ac i neilltuo lle i chi’ch hun, cysylltwch, os gwelwch yn dda, â Sophie Douglas ar 02920 475580 neu anfonwch e-bost at Sophie.Douglas@alzheimers.org.uk

Plaid Cymru yn galw am Strategaeth unswydd ar Gerbydau Allyriadau Hynod Isel

Mae Plaid Cymru wedi annog Llywodraeth Cymru i gymryd yr awenau a dangos fod Cymru’n awyddus i groesawu’r dyfodol o ran Cerbydau Allyriadau Hynod Isel , wedi lansio adroddiad yn amlinellu’r gwaith arloesol sy’n cael ei wneud yn rhannau eraill y DG ar y pwnc, a sut y mae Cymru’n cael ei gadael ar ôl.

Mae Driving Change: Scottish Lessons for Wales’ EV Future yn adroddiad sy’n cael ei lansio heddiw gan Weinidog cysgodol y Blaid dros yr Economi a Chyllid, Rhun ap Iorwerth, sydd yn dangos yr heriau sy’n wynebu Cymru o ran mabwysiadu agenda CT ac yn galw ar Lywodraeth Cymru i wneud mwy i annog y genedl i fynd yn drydanol.

Cyn lansio’r adroddiad, dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Mae arnom angen strategaeth CAHY eang a chynhwysfawr, nid rhywbeth sy’n cael ei gynnwys yn unig fel rhan o strategaeth ehangach ar leihau carbon, fel y gwelsom gyda’r Cynllun Carbon Isel a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan Lywodraeth Cymru. Yn ogystal â chryfhau’r rhwydweithiau pŵer, mae angen cynllunio’r seilwaith gwefru yn ofalus.

“Gallai Llywodraeth Cymru naill ai aros nes bod digon o bobl yn brynu CAHY cyn sbarduno eu buddsoddiad eu hunain mewn seilwaith, sydd ddim yn gwneud llawer o synnwyr i mi, neu fe allent ddilyn esiampl yr Alban, a gweld y gwir werth o fuddsoddi arian, amser ac ymdrech yn awr i annog newid ymddygiad.

“Gadewch i ni wneud datganiadau fel cenedl sydd yn codi proffil CAHY, ac yn normaleiddio’r defnydd ohonynt. Beth am gyflwyno ein priffyrdd trydan ein hunain, fel y gwnaeth yr Alban gyda’u A9 Trydan? Allwn ni gymell y sectorau cyhoeddus a phreifat rhag blaen i fynd yn drydanol?

“Gadewch i ni ddangos fod Cymru’n awyddus i groesawu’r dyfodol.”

Gofyn i gynghorwyr gefnogi cais Ynys Môn am Gemau’r Ynysoedd 2025.

Gallai cynlluniau cyffrous i ddod â’r Gemau Ynysoedd Rhyngwladol i Ynys Môn yn 2025 ddod gam yn nes heddiw wrth i’r trefnwyr ofyn i’r cynghorwyr sir am eu cefnogaeth yn y cais i warantu’r gemau.

Mae Pwyllgor AGB Ynys Môn 2025, sy’n cynnwys cynrychiolwyr o Gymdeithas Gemau’r Ynysoedd Ynys Môn, AC Rhun ap Iorwerth a’r AS Albert Owen – sydd wedi bod yn gweithio’n agos gyda chynrychiolwyr a swyddogion etholedig y Cyngor Sir – eisoes yn meddu ar swm sylweddol o’r arian a addawyd, gan Ymddiriedolaeth Elusennol Ynys Môn, Llywodraeth Cymru yn ogystal â gweithrediaeth Gemau’r Ynysoedd Rhyngwladol.

Gyda noddwyr masnachol eisoes yn dangos diddordeb brwd mewn cymryd rhan – gyda rhai yn addo symiau sylweddol o arian yn barod – mae’r Pwyllgor AGB yn hyderus na fydd angen unrhyw gymorth ychwanegol gan Gyngor Sir Ynys Môn.

Fodd bynnag, mae’r tanysgrifennu yn anghenraid technegol er mwyn i’r cais gael ei gymeradwyo.

2025 Dywedodd Gareth Parry, Cadeirydd y Pwyllgor AGB: “Rydym yn ddiolchgar iawn am y gefnogaeth a gawsom gan swyddogion a chynghorwyr y Cyngor Sir gyda’r gwaith ar y cais hyd yma. Rydym yn gobeithio, ar ôl y cyfarfod heddiw, y byddwn yn gallu symud ymlaen a gwireddu’r syniad o ddod â digwyddiad rhyngwladol mawr o’r statws hwn i’n hynys. ”

Dywedodd Rhun ap Iorwerth ac: “Rwy’n siŵr y bydd y cynghorwyr yn dymuno rhoi pleidlais o hyder i’n pobl ifanc, drwy sicrhau bod y gemau yn derbyn eu sêl bendith. Bydd dod â’r ŵyl chwaraeon gwirionedd gwych yma i Ynys Môn yn 2025 yn gadael gwaddol cadarnhaol am flynyddoedd i ddod. ”

Ychwanegodd Albert Owen AS: “Mae’n gyfnod pwysig ac mae cefnogaeth Cyngor Ynys Môn yn hanfodol i symud ymlaen er mwyn cynnal Gemau 2025, ac i’r 25 mlynedd o waddol y bydd yn ei ddarparu i gymuned ehangach yr Ynys.”

Rhun ap Iorwerth yn galw am ddadl ar ddyfodol deintyddiaeth y GIG yng Nghymru

Mae Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ynys Môn Rhun ap Iorwerth wedi annog Llywodraeth Cymru i gynnal dadl ar ddyfodol deintyddiaeth yng Nghymru yn dilyn nifer o bryderon a godwyd gydag argaeledd triniaeth ar y GIG i gleifion ar yr Ynys.

Unwaith eto, mae’r cyhoeddiad diweddar bod practis deintyddol y GIG ym Mhorthaethwy wedi cau, ac yna cau cangen ym Mangor a oedd â nifer o gleifion o Ynys Môn, wedi tynnu sylw unwaith eto at y diffyg darpariaeth ddeintyddol yn yr ardal.

Mewn cwestiwn i Lywodraeth Cymru ddoe, dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Mae angen trafod nifer o lefelau o’n gwasanaeth deintyddol, ac rwy’n meddwl y byddai dadl yn fodd i wyntyllu pryderon. Yn gyntaf oll, mae pryderon difrifol ynglŷn â chytundeb yr ??? — ? unedau gweithgarwch deintyddol ? — lle’r wyf wedi fy argyhoeddi bod yna anghymhelliad i ddeintyddion ymdrin â nifer o broblemau, gan gynnwys problemau a ddioddefir gan blant nad ydynt yn gallu cael mynediad at driniaeth.

“Yn ail, mae angen inni gael dadl ar y gofal ddeintyddol sydd ar gael gan y GIG. Cyhoeddodd deintyddfa yn fy etholaeth i, Bridge Street ym Mhorthaethwy, y bwriad yn ddiweddar i gau — y broblem oedd ei bod yn anodd cael gafael ar staff. Ysgrifennais at Betsi Cadwaladr i ofyn beth mae’r cleifion i fod i’w wneud rwan?

“Yr ymateb a gefais oedd, ‘ Dywedwch wrthynt am ffonio i chwilio am feddygfa ddeintyddol sy’n darparu gwasanaethau’r GIG. ‘ Gwn fod y cyfleoedd i bobl gael gafael ar wasanaethau’r GIG yn brin, ac ar restr ddiweddar, Caergybi yn fy etholaeth i oedd y lle yr oedd yn rhaid i bobl deithio bellaf i gael mynediad i wasanaethau deintyddol—59 milltir yno ac yn ôl i’r ddeintyddfa agosaf.

“Ac yn drydydd, methiant i recriwtio deintyddion newydd oedd y broblem o ran deintyddiaeth Bridge Street ym Mhorthaethwy. Yn union fel y llwyddasom gyda’n hymgyrch i ddarparu hyfforddiant meddygol ym Mangor, credaf y byddai’r ddadl hon hefyd yn fodd o drafod yr angen am hyfforddiant ddeintyddol hefyd, i gael ei datblygu ar gefn yr hyfforddiant meddygol sydd i fod i gychwyn yno yn fuan.”

Mae amseroedd aros orthopedig yn annerbyniol, yn ôl Rhun ap Iorwerth

Mae aros am dros 100 wythnos am lawdriniaeth orthopedig gan Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn gwbl annerbyniol ac mae angen cymryd camau ar frys, yn ôl AC Plaid Cymru dros Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth.

Cododd yr Aelod Cynulliad y mater ynglŷn ag amseroedd aros Orthopedig mewn cwestiwn i’r Gweinidog Iechyd yr wythnos hon, a dywedodd ei bod yn bryd sylweddoli nad yw mesurau arbennig ynddynt eu hunain yn ddigon i Betsi Cadwaladr, a bod angen cymryd camau’n gyflym i wella’r Sefyllfa.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Mae’r Gweinidog Iechyd yn dweud ei fod yn siomedig bod pobl yn aros yn rhy hir. Mae’n werth cymryd munud yn unig i feddwl beth yn union yw ystyr ‘ rhy hir ‘ o ran amseroedd aros orthopedig.

“Ysgrifennais at Fwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr a derbyniais ymateb ar 8 Ebrill ar ran claf yn aros am ben-glin newydd. Dywedodd yr ymateb fod tua 2,200 o gleifion yn aros am driniaeth orthopedig a bod yr amseroedd aros ar gyfer llawdriniaeth ddewisol tua 100 wythnos. Bythefnos yn ddiweddarach, cefais ateb yn dweud bod amseroedd aros ar gyfer llawdriniaethau pen-glin neu lawdriniaethau clun yn fwy na 110 wythnos.

“Nid yw hyn ar unrhyw lefel yn agos at fod yn dderbyniol. Onid yw’n amser inni sylweddoli fod mesurau arbennig ynddynt eu hunain ddim yn ddigon, a bod angen symud at ryw fath o fesurau argyfwng i Betsi Cadwaladr, neu ystyried o ddifrif a yw model y Bwrdd Iechyd ar gyfer Gogledd Cymru yn addas o gwbl?”