Rhun ap Iorwerth yn croesawu cyllid ar gyfer potensial Hydrogen yn Ynys Môn

Mae Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, wedi croesawu’r cyhoeddiad bod £4.8 miliwn wedi ei glustnodi i’r Hwb Hydrogen yng Nghaergybi yng nghyllideb Llywodraeth y DU yr wythnos yma.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Rwy’n falch iawn o glywed bod arian ychwanegol wedi’i ddarparu ar gyfer y prosiect hwn. Mae hyn yn newyddion gwych i Ynys Môn. Bron yn union flwyddyn ar ôl imi arwain dadl yn y Senedd, yn nodi fy ngweledigaeth o wir botensial ynni Hydrogen, gwelwn y manteision hynny’n cael eu gwireddu ar Ynys Môn.

“Roedd Llywodraeth Cymru o blaid y cynnig hwnnw a gyflwynwyd gennyf y llynedd, ac wedi hynny rhoddodd gefnogaeth a chyllid i ddatblygu prosiect Caergybi.

“Rwy’n falch iawn o weld y symudiad sylweddol hwn ymlaen ar ôl cefnogi ac annog y prosiect hwn o’r cychwyn cyntaf. Diolch i waith yr arloeswr ynni hydrogen Guto Owen a thîm Menter Môn am wneud i hyn ddigwydd.

“Mae’n dda gweld arloesedd ynni ar waith, ac rydym ni ym Mhlaid Cymru wedi ymrwymo i sefydlu pencadlys cwmni ynni cenedlaethol newydd, Ynni Cymru, yma ar yr ynys, gan roi rôl allweddol i Ynys Môn wrth gyflwyno ynni gwyrdd ledled Cymru am flynyddoedd i ddod. Mae’r prosiect hydrogen hwn yng Nghaergybi yn ymwneud â chynnig swyddi gwyrddach a thymor hwy am genedlaethau i ddod.”

Diwedd

YMGYNGHORIAD YSGOL: ‘GADEWCH I’R GYMUNED GAEL EI CHLYWED’

YMGYNGHORIAD YSGOL: ‘GADEWCH I’R GYMUNED GAEL EI CHLYWED’

Ymgyrchwyr Talwrn yn dweud na ddylai ymgynghoriad i gau ddigwydd yn ystod pandemig 

Yn ystod cyfnod lle mae popeth yn cael ei gynnal yn rhithwir, mae ymgyrchwyr sy’n brwydro i achub Ysgol Talwrn rhag cau yn teimlo nad yw eu lleisiau’n cael eu clywed oherwydd cyfyngiadau pandemig.

Mewn cyfarfod rhithwir a gynhaliwyd gan Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, mynegodd ymgyrchwyr bryderon difrifol bod y cyfyngiadau sydd ar waith oherwydd Covid-19 wedi effeithio’u gallu i wrthwynebu cynlluniau Cyngor Sir Ynys Môn yn effeithiol. Maent wedi galw ar yr awdurdod lleol i ohirio’r broses ymgynghori hyd nes y gallant wrthwynebu’r cynigion yn llawn ac yn deg. Byddai’r cynlluniau’n gweld Ysgol Talwrn yn cau, gyda disgyblion yn cael eu trosglwyddo i Ysgol y Graig yn Llangefni, a fyddai’n cael eu hehangu i dderbyn disgyblion ychwanegol.

Yr wythnos diwethaf, daeth cyfnod ymgynghori statudol y Cyngor i ben, ond mae ymgyrchwyr yn honni nad yw’r system wedi bod yn ddigon agored, a bod cynlluniau’n cael eu gwthio drwodd ar adeg lle mae plant yn cael eu haddysgu o gartref a phan na all grwpiau gyfarfod wyneb yn wyneb i godi eu pryderon yn llawn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS:

“Ar adeg lle rydym yn gyfyngedig iawn yn yr hyn y gellir ei wneud i wrthwynebu’r bwriad i gau Ysgol Talwrn, mae ymgyrchwyr wedi cysylltu â mi am eu bod eisiau cyfle teg i leisio eu barn.”

Mae Mr ap Iorwerth wedi ysgrifennu at y Cyngor o’r blaen i ofyn iddyn nhw oedi’r cynlluniau nes fyddwn ochr arall y pandemig, ond dywedwyd wrtho na ellir gohirio’r broses am byth.

Ychwanegodd: “Er fy mod yn deall bod yn rhaid i’r Cyngor ddelio â materion ar wahân i Covid-19, mae yma gymuned sydd ddim yn gallu cymryd rhan lawn yn y broses ymgynghori – ni allant gyfarfod wyneb yn wyneb, maen nhw’n dweud wrthyf fod cyfyngiadau covid, ynghyd â chysylltiad rhyngrwyd gwael yn yr ardal, wedi effeithuio ar eu gallu i gyfarfod yn rhithwir, ac o ganlyniad maen nhw’n teimlo fel cymuned “ar miwt”.”

Dyma’r diweddaraf mewn cyfres o ymgynghoriadau ar ddyfodol Ysgol Talwrn, gyda’r Cyngor eisoes wedi gohirio’r broses bresennol ers Mawrth 2020 o ganlyniad i’r pandemig.

Dywedodd Rachael Jones, gwarchodwraig plant o Dalwrn ei bod yn credu y dylai’r ysgol gael dyfodol disglair:

“Mae’r ysgol wedi cael ei rhestru’n ‘Wyrdd’ yn ddiweddar, mae’r Cylch yn brysur ac mae fy musnes bach yn brysur o ganlyniad. Rwy’n poeni am yr effaith byddai cau’r ysgol yn ei gael ar fy musnes, ond rwy’n wirioneddol bryderus am yr effaith y byddai’n ei gael ar ein cymuned. Rwy’n gwybod nad yw rhai rhieni’n cofrestru eu plant yn yr ysgol oherwydd y bygythiad o gau.”

Ychwanegodd Rhun ap Iorwerth:

“Mae ymgynghoriadau niferus yn sicr o adael creithiau ar gymuned, ac mae’r ffaith bod cyfleoedd i leisio barn y gymuned mor gyfyngedig ar hyn o bryd yn ychwanegu at y teimladau o anhegwch. Byddaf yn parhau i alw ar y Cyngor i ystyried pob opsiwn sydd ar gael iddynt, a byddaf yn ysgrifennu atynt eto yn dilyn y cyfarfod hwn i fynegi dyfnder y teimlad.”

YMATEB I GYHOEDDIAD WYLFA NEWYDD

Mae penderfyniad Hitachi/Horizon i dynnu eu cais cynllunio ar gyfer Wylfa Newydd yn ôl yn golygu diwedd y daith i’w prosiect nhw. Yn y pendraw, fe fethodd Llywodraeth y DU â chyflawni, ac mae côst wirioneddol i hynny o ran cyfleoedd gwaith hirdymor.

Yn y tymor byr, mae’n rhaid i ni ganolbwyntio ar dyfu cyfleoedd cyflogaeth eraill – prosiectau newydd a rhai sydd eisoes ar y gweill. Mae llawer o’r prosiectau hynny yn y sector ynni – oddi ar ein arfordir…ynni llanw, tonnau a gwynt, yn creu swyddi gwyrdd, a datblygu technolegau newydd y gallwn ni eu hallforio i’r byd, a denu buddsoddiad i borthladd Caergybi.

Mi all parc gwyddoniaeth M-Sparc, a’n Ysgol Gwyddorau Eigion, fod yn ganolfannau ar gyfer ymchwil a datblygu yn y maesydd hynny, ac i fentrau eraill yn y maesydd technoleg a digidol. Dwi’n edrych ymlaen at weld Plaid Cymru yn cael cyfle i sefydlu ein corff Ynni Cymru yma ar yr ynys.

Ac wrth gwrs mae safle Wylfa ei hun a’r sgiliau gafodd eu datblygu yno dros flynyddoedd lawer yn werthfawr o hyd, ar gyfer datblygiad llai, o bosib, a allai fod yn fwy cynaliadwy i’n cymunedau yn y pen draw. Rydw i eisoes wedi siarad yn barod efo darpar ddatblygwyr. Ond allwn ni ddim codi gobeithion nes yr ydan nin gwybod bod cynllun realistig yn ei le.. un sy wir yn gallu cale ei ddilifro.

Wrth gwrs, mae gennym llawer mwy nag ynni i’w gynnig. Mae gennym fusnesau cyffrous ar draws llawer o sectorau. Mi allwn ni wneud cymaint mwy o ran cynhyrchu bwyd, ac mae cyfleoedd i ddatblygu mentrau twristiaeth a lletygarwch sy’dd wedi’u gwreiddio yma ac yn cael eu gyrru’n lleol.

Rydw i’n gwybod bod Wylfa wedi rhannu barn mewn sawl ffordd, ac rydw i wastad wedi parchu’r gwahanol safbwyntiau. Mi fydd y cyhoeddiad heddiw’n cael ei groesawu gan rai, ond mae’n ergyd wirioneddol i eraill, llawer ohonyn nhw’n bobl yr ydw i’n eu hadnabod yn iawn, pobl ifanc oedd wedi gobeithio gweld cynllun Wylfa’n symud mlaen yn gyflym oherwydd y cyfleon yr oedd yn ei gynnig. Rwan, mae rhaid i bob un ohonan ni ganolbwyntio ar yr holl gyfleoedd newydd yna, a’r rhai sy’n bodoli’n barod, all roi – a fydd yn rhoi gobaith iddyn nhw, a chenedlaethau i ddod yma ar Ynys Môn.

DIWEDD.

Methiant San Steffan i ariannu Cymru’n ddigonol yn ystod Covid.

Methiant San Steffan i ariannu Cymru’n ddigonol – Rhun ap Iorwerth AS / MS Ynys Môn

Mae Plaid Cymru yn taro nôl ar fethiant San Steffan i ariannu Cymru’n ddigonol yn ystod “storm berffaith” Covid a Chaledi

Wrth ymateb i ddrafft gyllideb 2021 i 2022, dywedodd Rhun ap Iorwerth AS, llefarydd Cyllid Plaid Cymru:

“Mae hwn yn setliad ariannol cwbl annigonol i Gymru gan Lywodraeth y DU. Nid yw mewn unrhyw ffordd yn adlewyrchu’r her o ailadeiladu gwead cyfan bywyd beunyddiol yng nghyfnod y Covid.

“Mae Cymru’n cael ei tharo galetaf gan Covid a chaledi, ac mae ein gallu i fuddsoddi er mwyn tyfu ein heconomi yn cael ei rwystro gan fethiant San Steffan i ariannu Cymru’n ddigonol a’i chap benthyca cosbol.

“Mae rhethreg y Torïaid o lefelu fyny yn cael ei fradychu gan y realiti eu bod yn torri cyllideb gyfalaf Llywodraeth Cymru ar adeg o argyfwng economaidd.

“Nid oes unrhyw beth a glywsom gan yr arweinydd Llafur yn ei araith ar ddatganoli heddiw yn awgrymu y byddai economi Cymru yn gwneud yn well hyd yn oed gyda newid yn y llywodraeth yn San Steffan.

“Er ein bod yn croesawu cam bach Gweinidogion Cymru tuag at fynd i’r afael â phroblem gynyddol ail gartrefi o’r diwedd, byddai llywodraeth Plaid Cymru yn mynd yn llawer pellach ac yn adeiladu deng mil o gartrefi cymdeithasol newydd bob blwyddyn i fynd i’r afael ag achosion sylfaenol yr argyfwng tai.

“Mae adeiladu gwytnwch yn ein heconomi yn golygu gwario’n ddoethach. Byddai ffocws llywodraeth Blaid Cymru ar fuddsoddi mewn seilwaith i greu swyddi â sgiliau uchel, â chyflog da ac ail-gydbwyso’r economi yn rhanbarthol yn gwneud hynny. ”

‘Cefnogi Busnesau Bach ‘yn bwysicach nag erioed’

Rhun ap Iorwerth AS yn ymweld â busnesau i nodi Sadwrn Busnesau Bach
 
Neges syml sydd i Sadwrn Busnesau Bach, sef i annog pobl i ‘siopa’n lleol’ a chefnogi busnesau yn eu cymunedau. I gefnogi’r alwad honno, a chodi ymwybyddiaeth o’r diwrnod aeth Rhun i ymweld â rhai busnesau ym Môn sy’n gobeithio am Nadolig llwyddiannus ar ôl blwyddyn anodd.
 
Ym Morthaethwy, roedd Awen Menai yn sicr yn gweld cynnydd yn y nifer y bobl sydd am siopa mewn busnesau bach lleol. Dywed y perchennog “Mae pobl yn gwneud ymdrech eleni i gefnogi busnesau lleol”.
Ar ôl blwyddyn anodd – yn cynnwys gorfod addasu stoc gan fod nifer o’r ffatrïoedd dillad ac esgidiau wedi gorfod cau ddechrau’r flwyddyn – roedd perchennog siop ddillad Butterfly Boutique hefyd am bwysleisio pa mor bwysig ydi denu cwsmeriaid lleol drwy’r drws cyn y Nadolig – “For our High Streets to survive, we need people’s support”.
Yn Gaerwen, roedd criw Bragdy Mona wedi gorfod addasu eu cynllun busnes wrth i dafarndai a busnesau gau, ac roeddan nhw’n obeithiol o allu denu digon o brynwyr i’w siop newydd yn y bragdy.
 
Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS: “Ar ôl blwyddyn fel hon, mae cefnogi’ch busnesau lleol yn bwicach nac erioed, felly cefnogwch eich busnesau lleol yma ym Môn, a chofiwch o bob punt ’da chi’n wario mewn busnes lleol mae 63c ohono yn aros yn yr economi leol, felly gwnewch hwn yn Nadolig Llawen i chi’ch hunain ac i fusnesau bach Môn.”

RHAID AMAU’R PENDERFYNIAD I DYNNU BETSI ALLAN O FESURAU ARBENNIG

“Llywodraeth Cymru sydd dal yn gyfrifol” medd Rhun ap Iorwerth

Wrth ymateb i’r newyddion y bydd Betsi Cadwaladr yn cael ei dynnu allan o fesurau arbennig ar unwaith, dywedodd Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Mon a Gweinidog Cysgodol Plaid Cymru dros Iechyd,

“Mae’r cyhoeddiad heddiw yn syndod o gofio mai dim ond ychydig wythnosau’n ôl y dywedodd y Gweinidog Iechyd nad oedd digon o gynnydd wedi’i wneud er mwyn dod allan o fesurau arbennig. Dywedodd wrthym fod heriau mawr i’w goresgyn o hyd, yn enwedig ym maes iechyd meddwl.

“Drwy ymyrraeth barhaus wedi ei dargedu, mae Gweinidogion Llafur yn parhau i fod yn gyfrifol am yr hyn sy’n digwydd o ran cyfeiriad strategol a darparu gwasanaethau yn y gogledd, ac ar ôl 5 mlynedd a hanner o fesurau arbennig, gellir maddau i gleifion am fod yn amheus ynghylch yr hyn y bydd y cyhoeddiad heddiw’n ei olygu mewn gwirionedd o ran gwelliannau i wasanaethau.

“Mae Plaid Cymru yn credu bod problemau’r Bwrdd yn gronig ac yn strwythurol, a bod angen newidiadau mawr o hyd. Dyna pam yr ydym yn dweud ei bod yn bryd i ddechrau o’r newydd, gyda strwythurau iechyd a gofal newydd yn gwasanaethu’r gogledd yn hytrach na’r Bwrdd presennol, sy’n rhy fawr ac anghysbell o’r cymunedau mae’n ei wasanaethu. Mae cleifion a staff yn haeddu gwell, ac rwy’n diolch i’r staff rheng flaen sy’n gweithio’n galed am eu gwaith a’u hymrwymiad yn ystod blwyddyn mor anodd.”

DIWEDD.

‘SIOP-UN-STOP’: RHUN AP IORWERTH YN RHYDDHAU CYNLLUN AR GYFER DARPARIAETH IECHYD MEDDWL POBL IFANC

Rhun ap Iorwerth yn cyhoeddi cynllun newydd i gefnogi lles meddyliol pobl ifanc

Byddai Llywodraeth Plaid Cymru yn sefydlu canolfannau ar hyd a lled Cymru i ddarparu cymorth iechyd meddwl i bobl ifanc, meddai Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn Rhun ap Iorwerth AS, Gweinidog Cysgodol Iechyd.

Byddai’r canolfannau’n cynnig cymorth cynnar i bobl ifanc nad ydynt yn ddigon sâl i ofyn am driniaeth seiciatrig uwch, ond eto angen cymorth iechyd meddwl arnynt. Byddent yn cynnig apwyntiadau cwnsela wedi trefnu o flaen llaw, neu ddelio ag argyfyngau, a hefyd ar sail pobl yn galw i mewn.

Dywedodd Mr ap Iorwerth y byddai’r canolfannau “siop-un-stop” yn “chwyldroi” y ffordd y mae pobl ifanc yn cael cymorth iechyd meddwl, ac, wrth fod yn gysylltiedig â gwasanaethau iechyd eraill, byddai’n helpu i gydgysylltu “gwasanaeth cynyddol wasgaredig”.

Mae’r cynllun sydd wedi’i gostio’n llawn yn adlewyrchu cysyniad tebyg sydd wedi’i lansio yn Seland Newydd, gyda’r lleoliadau yng nghanol y dref yn cynnig gwasanaethau gan feddygon, nyrsys, cwnselwyr, gweithwyr cymdeithasol a staff ieuenctid.

Mae astudiaeth newydd gan Brifysgolion Abertawe a Chaerdydd yn dangos bod Cymru’n wynebu ton o broblemau iechyd meddwl yn sgil Covid-19, gydag oedolion iau, menywod a phobl o ardaloedd difreintiedig yn dioddef fwyaf.

Meddai Rhun ap Iorwerth AS,

“Gan fod cyfyngiadau Covid a gofynion hunan-unigedd yn effeithio fwyfwy ar bobl ifanc, ac amseroedd aros ar gyfer gwasanaethau sydd ddim yn gysylltiedig â Covid yn ymestyn, nid ydym yn gwybod faint o bobl ifanc y gallai fod angen cymorth iechyd meddwl ar hyn o bryd.

“Mae angen i’r newidiadau o ran gwasanaethau a’u hargaeledd fod yn chwyldroadol. Bydd canolfannau ‘siop-un-stop’ Plaid Cymru yn rhan allweddol o’r trawsnewidiad hwnnw mewn gwasanaethau i bobl ifanc.

“Bydd y canolbwynt ar les ac iechyd meddwl. Byddai’r canolfannau hyn yn cynnig cwnsela drwy apwyntiad ond hefyd – yn hollbwysig – ar sail galw i mewn. Mae gennym eisoes wasanaethau galw i mewn ar gyfer problemau corfforol yn ein hadrannau damweiniau ac achosion brys, felly mae’n iawn cael gwasanaethau galw i mewn i’r rhai sydd â phroblemau iechyd meddwl.

“Ni ddylid gadael unrhyw berson ifanc yn teimlo nad oes ganddyn nhw unrhyw gymorth, yn enwedig yn dilyn un o’r cyfnodau mwyaf o newid yn ein hanes. Heb ofal, gall iechyd meddwl gwael yn ystod plentyndod a’r glasoed arwain at broblemau iechyd meddwl pan yn hyn, ac felly mae’n bwysig iawn darparu cymorth cynnar yn hawdd i unrhyw berson ifanc sydd eu hangen.”

DIWEDD

“Angen i ni weld y data a’r tystiolaeth yn cael ei ddefnyddio’n effeithiol i gadw pobl yn ddiogel”

Rhun ap Iorwerth yn galw am fesurau ychwanegol i ddiogelu pobl mewn ardaloedd sydd â nifer uchel o achosion.

Wrth i’r cyfnod clo cenedlaethol ddod i ben neithiwr, mae Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, a Gweinidog Iechyd cysgodol Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth yn galw am fesurau ychwanegol i helpu i gadw pobl yn ddiogel mewn ardaloedd sydd a nifer uchel o achosion:

“Gyda’r clo cenedlaethol bellach wedi dod i ben, bydd y rhan fwyaf o bobl yn deall bod angen lefel sylfaenol o gyfyngiadau Cymru gyfan am beth amser, ond gobeithiaf y gall hynny fod yn set gymharol isel a chynaliadwy o reolau all bawb addasu i fyw â nhw.

“Ond lle mae gennym glystyrau neu ardaloedd mwy lleol gyda achosion arbennig o uchel, mae’n gwneud synnwyr I gael set tynnach o reolau i ostwng y gyfradd R, a helpu i ddiogelu pobl yn yr ardaloedd yna. Dylid gefnogi hyn gyda chymorth cymunedol ac ariannol sylweddol hyd nes bydd lefel yr haint dan reolaeth unwaith eto.

“Mae gennym lefelau difrifol o’r feirws mewn rhai ardaloedd – mae pobl wrth reswm yn bryderus am hyn, ac mae angen i’r Llywodraeth egluro wrthym sut mae’n bwriadu ymateb i hynny. Llywodraeth Cymru sydd â’r data a’r tystiolaeth, felly gadewch i ni weld bod data a thystiolaeth yn cael eu defnyddio’n effeithiol i gadw pobl yn ddiogel.”

DIWEDD.

MAE ANGEN INNI DDEFFRO I’R ARGYFWNG YN EIN HYSBYTAI

Rhun ap Iorwerth AS yn galw eto am ysbytai ‘Gwyrdd’ di-GOVID

Wrth ymateb i’r newyddion bod bron i 200 achos o goronafeirws wedi’i ddal mewn ysbytai yn ystod yr wythnos diwethaf, dywedodd Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn a Gweinidog Iechyd Cysgodol Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS:

“Fe wyddom bod y pandemig yn rhoi straen difrifol ar wasanaeth iechyd Cymru, ond dyma atgoffwr arall heddiw. Mae amseroedd rhestrau aros saith gwaith yn uwch na buon nhw, mae adroddiad diweddar gan Macmillan yn dangos oedi pryderus iawn am wasanaethau canser, a chawn bellach ar ddeall bod bron i 200 o gleifion wedi dal coronafeirws yn ein hysbytai dros yr wythnos diwethaf.

“Mae’n rhaid darbwyllo pobl bod y Llywodraeth yn gwneud popeth fedran nhw i ddarparu safleoedd di-COVID ‘Gwyrdd’ ar frys, neu safleoedd ‘COVID-isel’ ar gyfer diagnosis a thriniaeth. Ac o ystyried pa mor gyflym all y feirws ymledu o fewn lleoliadau iechyd a gofal, rhaid iddynt fod yn hyderus yn y camau a gymerir i gadw’r feirws allan yn y lle cyntaf hefyd. Dydw i ddim eisiau i bobl all fod angen triniaeth wneud y penderfyniad i aros i ffwrdd, gall arwain at broblemau mwy difrifol iddyn nhw eu hunain ac i’r gwasanaeth iechyd.”

DIWED

Gallai triniaeth gynharach o achosion posib fod wedi achub cannoedd o fywydau

Ysgrifennodd Mr ap Iorwerth at y Gweinidog Iechyd ym mis Mawrth ac ym mis Ebrill, gan annog Llywodraeth Cymru i hyrwyddo defnydd profion ocsigen yn y gwaed a’r defnydd o gymorth CPAP ar gyfer anadlu, fel ffordd o ganfod Covid-19 yn gynnar mewn pobl sydd â symptomau perthnasol, a darparu triniaeth yn gynt er mwyn osgoi’r angen am gymorth anadlu gofal dwys. Dangosodd tystiolaeth cynnar y gallai hyn achub bywydau a chymryd pwysau oddi ar y GIG.

Dywedodd fod Gweinidogion yn “frawychus o araf” wrth ddiweddaru’r canllawiau ar gyfer gweithwyr iechyd proffesiynol a’i bod yn bosib bod deufis o ddiffyg gweithredu rhwng yr ohebiaeth, a’r newid yn yr ymagwedd wedi arwain at ganlyniadau trychinebus.

Bellach, dros bedwar mis yn ddiweddarach, mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi datganiad yn amlygu manteision yr ymyrraeth cynharach hwn ac yn addo adnoddau newydd i gyflwyno’r dull newydd hwn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth MS, Gweinidog Iechyd cysgodol Plaid Cymru,

“Mae tystiolaeth rhyngwladol wedi amlygu’n gyson y gallai ymyrryd yn gynharach, drwy ddefnyddio ocsimetrau pwls, peiriannau CPAP a phrofion lefel ocsigen gwaed, arwain at ganlyniadau gwell mewn achosion positif Covid-19.

“Mae Plaid Cymru, ar sawl achlysur dros gyfnod o fisoedd, wedi gofyn i Lywodraeth Cymru fabwysiadu’r dull meddygol hwn – mewn gohebiaeth gyda’r Gweinidog Iechyd, yn ystod cwestiynau yn y Senedd, ac yn y cyfarfodydd grŵp craidd Covid gyda Llywodraeth Cymru.

“Ond maent wedi bod yn frawychus o araf o ran ymateb, gan arwain at fisoedd o ddiffyg gweithredu rhwng yr ohebiaeth a’r newid yn yr ymagwedd ac oedi pellach o 2 fis cyn hysbysu’r Senedd a’r cyhoedd. Gall yr oedi hwn fod wedi costio llawer o fywydau. ”

Wrth ymateb i arweinydd Plaid Cymru Adam Price MS yng nghyfarfod rhithwir y Senedd heddiw, dywedodd y Prif Weinidog fod y GIG rhy brysur yn ymateb i’r pandemig ar y pryd, ond dywedodd Rhun ap Iorwerth MS:

“Pwrpas ein hymyrraeth, a’n annogaeth i adnabod a thrin hypoxia distaw yn gynnar, oedd er mwyn tynnu’r pwysau oddi ar y GIG, a sicrhau bod modd trin mwy o gleifion heb yr angen am gymorth anadlu gofal dwys, lle mae’r siawns o oroesi yn cael ei leihau’n sylweddol.”

Ychwanegodd:

“Mae’n amlwg bod angen i Weinidogion ystyried elfennau o ddiffyg gweithredu yn ystod y pandemig. Mae’n hanfodol bod Llywodraeth Cymru yn gweithredu’n gyflym ac yn bendant os ydym am ymateb yn well i’r ail don na’r cyntaf.

“Dyna pam y mae’n rhaid i’r Llywodraeth gyhoeddi amserlen fanwl ar gyfer yr ymchwiliad i’r pandemig yng Nghymru – ymchwiliad y mae eisoes wedi ymrwymo iddo – heb unrhyw oedi pellach.”