YSTADEGAU BRAWYCHUS YN DANGOS NAD YW TARGEDAU’N CAEL EU CYRRAEDD O HYD

Mae Rhun ap Iorwerth yn galw am chwyldro yn y maes iechyd a gofal i wella amseroedd aros y Gwasanaeth Ieachyd

 

Mae amseroedd aros diweddaraf y GIG wedi’u rhyddhau, ac maent yn datgelu nad yw targedau’n cael eu cyrraedd o hyd.

 

Ar draws yr holl ddata, nid yw targedau’n cael eu cyrraedd, ac mae amseroedd ymateb ambiwlansys yn achosi pryder arbennig.

 

Er gwaethaf gostyngiad yn nifer y bobl sy’n mynychu adrannau damweiniau ac achosion brys, y targedau pedair awr a deuddeg awr oedd y trydydd a’r ail isaf ar gofnod, yn y drefn honno. Yr amser cyfartalog a dreuliwyd mewn adrannau achosion brys hefyd oedd yr ail hiraf ar gofnod, sef tair awr a dwy funud.

 

Er bod diagnosis a thriniaeth canser wedi gwella ers y mis diwethaf, mae llawer o welliant i’w wneud o hyd o ran effeithlonrwydd i gleifion Canser.

 

Mae Rhun ap Iorwerth wedi parhau i alw am wneud newidiadau sylfaenol i leihau’r pwysau ar y GIG – mae’r rhain yn cynnwys mesurau ataliol, gwell gofal cymdeithasol i helpu i ryddhau cleifion, buddsoddi yn y gweithlu, a chanolfannau diagnostig a thriniaeth penodol.

 

Dyweddodd Rhun ap Iorwerth AS, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn a llefarydd Iechyd a Gofal Plaid Cymru:

 

“Wrth ystyried maint y problemau o fewn y gwasanaeth iechyd, boed hynny’n amseroedd aros am ddiagnosis a thriniaeth neu oedi mewn ambiwlansys – mae’n rhaid i ni feddwl am y system iechyd a gofal yn ei chyfanrwydd. Mae llif y cleifion trwy’r system yn aneffeithlon ac mae diffyg capasiti i ddelio â’r galw.

 

“Er mwyn delio â’r galw, mae’n rhaid gweld newid chwyldroadol mewn agweddau tuag at mesurau iechyd ataliol. Er mwyn gwella llif cleifion mae’n rhaid i ni gryfhau gofal cymdeithasol. Ac er mwyn delio â chapasiti, rhaid inni gyflymu’r buddsoddiad mewn gweithlu ac mewn mesurau penodol fel canolfannau diagnostig a thriniaeth y gellir eu diogelu rhag pwysau brys. Heb hyn i gyd, byddwn yn parhau i droi mewn cylchoedd.”

 

DIWEDD

GALW AM ‘YMCHWILIAD ANNIBYNNOL’ GAN AS YNYS MÔN AR ÔL CODI PRYDERON NYRSYS YN Y SENEDD

Ar ôl tynnu sylw at bryderon nyrsys Ysbyty Gwynedd am amodau gwaith a thriniaeth staff, mae Rhun ap Iorwerth yn galw am weithredu gan Betsi Cadwaladr

Mae Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn a llefarydd Plaid Cymru ar Iechyd a Gofal, wedi ysgrifennu at Brif Weithredwr a Chadeirydd Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn gofyn am weithredu difrifol a brys ar ôl derbyn e-bost dienw yn amlinellu pryderon am yr amodau gwaith o nyrsys yn Ysbyty Gwynedd.

Cododd Rhun ap Iorwerth ei bryderon yn gyntaf gyda’r Gweinidog Iechyd, Eluned Morgan AS yn y Senedd yr wythnos diwethaf, lle gofynnodd am sicrwydd bod y pryderon – sy’n cynnwys bwlio yn y gweithle, y pwysau i symud o feysydd arbenigol i wardiau eraill gyda’r risg o roi cleifion mewn perygl, oriau gwaith afresymol o hir, perthynas wael gyda rheolwyr sydd wedi arwain at forâl isel a llawer o staff yn gadael – yn cael eu cymryd o ddifrif.

O ganlyniad i’r cyfraniad hwnnw yn y Senedd, mae llawer mwy o nyrsys wedi bod mewn cysylltiad ag Aelod Seneddol Ynys Môn, i ddiolch iddo am godi’r mater, ac i rannu eu profiadau’n ddewr, gan adleisio pryderon a godwyd gan y chwythwr chwiban a ddaeth i gyswllt yn wreiddiol.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth, Aelod Seneddol Ynys Môn:

“Roeddwn yn drist iawn o glywed am bryderon difrifol iawn ein nyrsys. Roedd un nyrs wedi casglu tystiolaeth gan ei chydweithwyr a’i drosglwyddo i mi yn ddienw gan eu bod mor ofnus o ôl-effeithiau.

“Wedi i mi ddod â nhw i sylw’r Gweinidog Iechyd yn y Senedd, cysylltodd nyrs ar ôl nyrs gyda mi i gadarnhau a phwysleisio’r pryderon.

“Rwyf felly wedi ysgrifennu at BIPBC, yn galw arnynt i gynnal ymchwiliad annibynnol. Mae’n amlwg i mi fod diffyg ymddiriedaeth ym mhrosesau chwythu’r chwiban y Bwrdd Iechyd, a rhaid rhoi’r cyfle i’n nyrsys gael eu clywed.”

Ymhlith yr ohebiaeth a dderbyniwyd, mae nifer o nyrsys wedi cadarnhau eu bod wedi gadael eu swyddi yn Ysbyty Gwynedd neu’r proffesiwn yn gyfan gwbl, ac mae nifer wedi datgan eu bod wrthi’n ystyried cyflwyno eu rhybudd.

Dywedodd nyrs a gysylltodd i ddechrau a’r Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn i fynegi ei phryderon:

“Roeddem ni fel gweithlu eisiau codi pryder dienw am ein hamodau gwaith yn Ysbyty Gwynedd a chysylltwyd â Rhun ap Iorwerth i’r perwyl hwnnw.

“Mae ‘burnout’ ar ei uchaf erioed ar y safle ymhlith nyrsys a gweithwyr gofal iechyd eraill, ac nid yw morâl staff erioed wedi bod mor isel. Mae llawer wedi dewis gadael eu swyddi. Rydym eisoes yn gweithio oriau hir ac yna’n teimlo pwysau i gymryd mwy o oriau gwaith – yn aml yn cael ein hadleoli i feysydd lle nad ydym yn arbenigo – i helpu gyda phrinder staff. Mae’n amhosibl meddu ar safon uchel o wybodaeth nyrsio ar gyfer pob arbenigedd y gallai unigolyn fod yn ei gwmpasu o un diwrnod i’r llall.

“Mae’r sefyllfa wedi bod yn gwaethygu ers blynyddoedd a bellach wedi cyrraedd sefyllfa argyfyngus.”

Ychwanegodd Rhun ap Iorwerth AS:

“Yr hyn sy’n peri pryder mwyaf yw’r effaith y mae’r amodau gwaith presennol yn ei chael ar niferoedd a morâl staff. Mae rhai wedi dod i’r casgliad eu bod am adael eu swyddi, a bod llawer eisoes wedi gadael.

“Ar adeg pan rydyn ni’n wynebu prinder staff yn dilyn y pandemig, mae angen i ni fod yn edrych ar ffyrdd newydd o ddenu nyrsys newydd i’r proffesiwn a chynyddu lleoedd hyfforddi. Ond rhaid inni hefyd allu cadw’r staff sydd gennym eisoes, gyda’u profiad a’u gwybodaeth amhrisiadwy.”

 

DIWEDD

‘CROESAWU TRO PEDOL AR ARIANNU, YNGHYD Â SICRWYDD AR HAWLIAU GWEITHWYR A’R AMGYLCHEDD’

Bydd Rhun ap Iorwerth AS yn parhau i gyflwyno’r achos dros Gaergybi yn dilyn cyhoeddiad porthladdoedd rhydd

Wrth ymateb i ddiweddariad Llywodraeth Cymru ar eu polisi porthladdoedd rhydd yng Nghymru sydd wedi’i gyhoeddi heddiw (Dydd Iau, 12 Mai 2022), dywedodd Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn:

“Dwi’n falch bod cytundeb wedi ei chyrraedd. Roedd cynnig gwreiddiol Llywodraeth y DU i roi llawer llai o gyllid i borthladdoedd rhydd yng Nghymru, yn gwbl annerbyniol, ac rwy’n falch o weld tro pedol ar hynny.

“Rydw i’n falch hefyd bod Llywodraeth Cymru yn mynnu – fel yr ydw i wedi ei wneud yn gyson – bod angen sicrhau tegwch i weithwyr a chyfrifoldeb amgylcheddol dan unrhyw gytundeb porthladd rhydd, ac elfen arall bwysig ydi bod Llywodraeth Cymru’n cael ei thrin yn bartner cyfartal.

“Rydw i wastad wedi galw am onestrwydd ar fanteision ac anfanteision porthladdoedd rhydd, ac fel AS Ynys Môn, mi fyddaf, wrth gwrs, yn parhau i wneud yr achos dros sicrhau bod Caergybi a’r ynys ehangach yn y safle cryfaf posib i elwa o hyn.”

DIWEDD

https://llyw.cymru/llywodraeth-cymru-llywodraeth-y-du-yn-cytuno-ynghylch-sefydlu-porthladdoedd-rhydd-yng-nghymru

Prif Weinidog Cymru’n cytuno i ymweld â phorthladd Caergybi i drafod y potensial economaidd

Bydd Rhun ap Iorwerth AS yn cwrdd â Mark Drakeford i drafod y buddsoddiad a’r gefnogaeth sydd eu hangen i wireddu potensial y porthladd.

Yn ystod cwestiynau i’r Prif Weinidog yr wythnos hon, manteisiodd Rhun ap Iorwerth, Aelod o Senedd Ynys Môn ar y cyfle i wahodd Mark Drakeford i borthladd Caergybi i weld drosto’i hun pa fuddsoddiad sydd ei angen i sicrhau dyfodol disglair i borthladd Caergybi.

Pwysleisiodd Rhun ap Iorwerth fod yn rhaid i Lywodraeth Cymru barhau i annog Llywodraeth Iwerddon i gofio pwysigrwydd, ac i hyrwyddo’r croesfannau uniongyrchol o Iwerddon i Gymru, drwy Gaergybi – y porthladd prysuraf yng Nghymru, yn dilyn cyhoeddi map gan Lywodraeth Iwerddon yr wythnos diwethaf oedd yn dathlu agor 44 o groesfannau o Iwerddon i gyfandir Ewrop.

Yn ei gwestiwn i’r Prif Weinidog, dywedodd Rhun ap Iorwerth AS:

“Wrth i effaith Brexit barhau i achosi heriau mawr yng Nghaergybi, mae cyfleoedd mawr hefyd – cyfleoedd newydd y gallem fod yn eu dilyn, a’r pwysicaf o’r rheini yw cyfleoedd i ddatblygu Caergybi fel porthladd i wasanaethu’r datblygiad nesaf mewn ynni gwynt ym môr Iwerddon. Ac yn y cyd-destun hwnnw, a gaf wahodd y Prif Weinidog i ymweld â phorthladd Caergybi i weld drosto’i hun pa fuddsoddiad sydd angen ei sicrhau yn y porthladd cyn gynted â phosibl er mwyn sicrhau, er gwaetha’r heriau’r ydym yn eu wynebu, y gall y dyfodol fod yn un disglair i Gaergybi a’r gweithwyr yno?”

Yn ei ymateb, cadarnhaodd y Prif Weinidog fod Llywodraeth Cymru yn cynnal cyfarfod yn hwyrach ymlaen yr wythnos yma gyda Gweinidogion o Lywodraeth Iwerddon, lle byddant yn trafod cyfleoedd a’r potensial i’r ddwy wlad weithio ar y cyd.

Yn ei ymateb i gwestiwn Rhun ap Iorwerth, dywedodd y Prif Weinidog, Mark Drakeford AS:

“Rwy’n ymwybodol, wrth gwrs, o’r heriau sy’n wynebu porthladd Caergybi. Byddwn yn fwy na pharod i ddychwelyd i Gaergybi unwaith eto i siarad â phobl yno. Rwy’n cytuno, ac rwyf wedi darllen erthygl gan yr Aelod yr wythnos hon hefyd, a oedd yn canolbwyntio ar y cyfleoedd sy’n bodoli yn Caergybi yng nghyd-destun ynni adnewyddadwy—ynni gwynt—a defnyddio’r porthladd i’n helpu i greu’r economi werdd honno yr ydym am ei gweld yma yng Nghymru. A byddwn i’n fwy na bodlon, pan fydd y cyfle’n codi, i ddod i Gaergybi ac i drafod y posibiliadau sydd ar gael.”

DIWEDD.

 

 

“Gyda mwy o ryddid rhaid cael myfyrdod” – Rhun ap Iorwerth yn galw am sicrwydd bod gwersi wedi cael eu dysgu gan lywodraeth

Rhun ap Iorwerth AS yn galw am “fwy o wyliadwriaeth” nawr, gyda symudiad tuag at ymchwiliad sy’n canolbwyntio ar Gymru

Cyn y cadarnhad disgwyliedig y bydd cyfyngiadau’n cael eu codi ymhellach, mae Rhun ap Iorwerth yn galw am fwy o ffocws ar fonitro lledaeniad y feirws gan fod mwy o ryddid yn cael ei adfer erbyn hyn.

Dywed fod yn rhaid i’r gwyliadwriaeth ychwanegol hon gyd-fynd â sicrwydd bod gwersi wedi’u dysgu o’r pandemig.

Mae disgwyl i Lywodraeth Cymru gadarnhau y bydd Cymru’n symud i ‘Lefel Rhybudd 0’ o ddydd Sadwrn 7 Awst.

Mae Rhun ap Iorwerth AS, sy’n llefarydd Iechyd a Gofal i Blaid Cymru, yn cefnogi’r symudiad cyn belled â bod y Llywodraeth yn gallu darparu “gwyliadwriaeth hyd yn oed yn fwy caeth” a’u bod yn “barod i gymryd cam yn ôl os oes angen.”

Ond mae Mr ap Iorwerth yn dweud mai “nawr yw’r amser iawn” i gael adolygiad manwl o’r ffordd y mae Llywodraeth Cymru yn ymdrin â’r pandemig, tra bod digwyddiadau’r 18 mis diwethaf yn dal yn ffres ym meddyliau Cymru.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS,

“Codi cyfyngiadau yw lle’r ydym i gyd am fynd, ar ôl 18 mis sydd wedi gosod rhwystrau arnom i gyd.

“Mae’n rhaid monitro’r sefyllfa nawr gyda gwyliadwriaeth hyd yn oed yn fwy llym, ac os bydd adwaith andwyol o ran nifer yr achosion a derbyniadau i’r ysbyty oherwydd COVID, rhaid i’r Llywodraeth fod yn barod i gymryd cam yn ôl os oes angen.

“Mae angen sicrwydd arnom hefyd gan y llywodraeth bod gwersi wedi’u dysgu o’r cyfnod yma, a dyna pam mae angen ei hymchwiliad cyhoeddus ei hun ar Gymru i’r ffordd y mae Llywodraeth Cymru wedi ymdrin â’r pandemig.

“Mae’n rhaid i’r Llywodraeth gymryd cyfrifoldeb am ei gweithredoedd – da a drwg. Wrth i Gymru ennill mwy o ryddid, dyma’r adeg iawn i fyfyrio ar yr hyn a wnaethom yn iawn, a’r hyn y mae’n rhaid inni ei newid, er mwyn sicrhau na fydd yn rhaid inni byth ailadrodd y 18 mis diwethaf.”

CADWCH MASGIAU MEWN SIOPAU, MEDDAI RHUN AP IORWERTH

“A yw’n rhesymol mynnu bod gweithiwr siop yn gwisgo masg i weld meddyg, ond bod dim rhaid i’r un meddyg wisgo masg yn y siop?” – Rhun ap Iorwerth AS

***

Mae Rhun ap Iorwerth wedi galw am gadw gwisgo masgiau’n orfodol mewn siopau manwerthu, a dywedodd heddiw:

“Dychmygwch sefyllfa lle byddai’n rhaid i weithiwr siop wisgo gorchudd wyneb er mwyn cael mynediad i’w meddygfa leol, ond ni fyddai’r meddyg yn gorfod gwisgo masg i fynd i’r siop?”

Mewn cwestiynau i’r Prif Weinidog, galwodd Mr ap Iorwerth hefyd ar Lywodraeth Cymru i amddiffyn plant a phobl ifanc “yn ddi-gyfaddawd” rhag y feirws, gan gynnwys cymryd camau i wella awyriad mewn ysgolion a chyflwyno brechlynnau.

Cododd Mr ap Iorwerth bryder penodol am effaith Covid Hir ar bobl ifanc, a gofynnodd am ddatblygu gwasanaethau Covid Hir i Blant.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS, llefarydd Plaid Cymru ar Iechyd a Gofal,

“Ni ddylai llywodraethau fod yn dewis a dethol pa leoliadau cyswllt agos lle mae’n orfodol i ddefnyddio masgiau – yn sicr nid yw coronafeirws yn gwneud cymaint o wahaniaeth!

“Rwy’n croesawu’r cadarnhad y bydd yn dal yn ofynnol i bobl wisgo gorchuddion wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus ac mewn lleoliadau gofal iechyd, ond mae bod mewn siop brysur hefyd yn risg, gan gynnwys i staff.

“Mae angen i Lywodraeth Cymru rannu eu rhesymu y tu ôl i’r penderfyniad hwn, neu fel arall bydd gennym y sefyllfa lle bydd yn rhaid i weithiwr siop wisgo gorchudd wyneb i fynd at eu meddyg, ond ni fydd yn rhaid i’w meddyg wisgo masg i ymweld â’u siop.”

Diffyg mynd i’r afael ag amseroedd aros gwasanaethau cymorth iechyd meddwl pobl ifanc “ddim digon da”

Mae Rhun ap Iorwerth AS wedi galw am yr un math o frys i fynd i’r afael â’r amseroedd aros hirfaith i bobl ifanc sydd angen cymorth gyda’u iechyd meddwl a welir efo’r “roll-out” rhaglen frechu ar hyn o bryd.

Cafodd amseroedd aros apwyntiad cyntaf y Gwasanaeth Arbenigol Iechyd Meddwl Plant a Phobl Ifanc (sCAMHS) eu cyhoeddi’r wythnos diwethaf. Maent yn dangos bod o leiaf chwarter y rheini cafodd eu cyfeirio i’r gwasanaeth wedi gorfod aros dros 4 wythnos am eu hapwyntiad cyntaf yn ystod y pandemig.

Heddiw, fe heriodd Rhun ap Iorwerth y Prif Weinidog yn ystod Plenari’r Senedd, gan ofyn “Ydy hynny ddigon da?”

Adolygodd Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Senedd effaith y pandemig ar bobl ifanc, gan adnabod y “missing middle” fel pryder yn benodol. Mae hyn yn cyfeirio at y nifer sylweddol o blant a phobl ifanc sydd angen cymorth a chyngor iechyd meddwl, ond sydd o bosib ddim angen gwasanaethau arbenigol neu aciwt.

Rhoddodd Mr ap Iorwerth wahoddiad i Lywodraeth Cymru weithio efo Plaid Cymru ar eu cynnig am rwydwaith o ganolfannau galw i mewn ar draws Cymru fyddai’n cynnig cyngor a chymorth iechyd meddwl i bobl ifanc am ddim a chyfrinachol.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth, sy’n lefarydd Iechyd a Gofal i Blaid Cymru,

“Flwyddyn yn ôl fe gychwynodd ein hysgolion ail-agor wedi’r cyfnod clo cyntaf, a fe wyddom bod yr ynysu wedi effeithio’n fawr ar les a iechyd llawer o bobl ifanc.

“Ni ddisgynodd y nifer y pobl ifanc fu’n aros mwy na 4 wythnos am apwyntiad CAMHS yn îs na chwarter drwy’r flwyddyn. Yn syml, tydi hynny ddim digon da. Mae gennym raglen frechu brys ar waith, rhaglen ‘dal i fyny’ yn ein hysgolion, ond dim brys o ran ymateb i’r amseroedd aros hirfaith o bobl ifanc sydd angen cefnogaeth gyda’u hiechyd meddwl – mae rhaid i hyn newid.

“Mae rhaid i Lywodraeth Cymru ymateb i’r “missing middle” o bobl ifanc sydd angen cefnogaeth gyda’i hiechyd meddwl, ond sydd ddim digon gwael i fod angen triniaeth seiciatrig dwys hefyd. Mae Plaid Cymru wedi cynnig rhwydwaith o hybiau iechyd meddwl ar draws Cymru’n barod, a wedi estyn gwahoddiad i Lywodraeth Cymru weithio efo ni i wireddu’r cynnig hwn.”

DIWEDD.

Rhun ap Iorwerth AS yn croesawu’r buddsoddiad £20m i ddatblygu ffatri gaws yn Ynys Môn a chreu 100 o swyddi ar yr ynys.

Wrth ymateb i’r cyhoeddiad heddiw am ddatblygiad £20m i greu ffatri gaws Mona Island Dairy yn Ynys Môn, gan greu 100 o swyddi i’r ynys, dywedodd Rhun ap Iorwerth AS:

 

“Rydw i’n croesawu’r newyddion yn fawr. Rydw i wedi galw’n gyson ar Lywodraeth Cymru i fuddsoddi yn y sector fwyd ym Môn, yn cynnwys y posibilrwydd o greu parc busnes cynhyrchu bwyd ar yr ynys.

 

“Rwy’n gobeithio gallu defnyddio datblygiad Mona Island Dairy fel sbardun pellach i wthio am ddatblygu’r sector hon, yn adeiladu ar arbennigedd sydd eisoes yn bodoli mewn nifer fawr o gwmniau bwyd ym Môn, i’w helpu i dyfu a chreu swyddi. Byddaf yn parhau â’r sgyrsiau yma gyda Gweinidogion yn yr wythnosau nesaf.”

Stori’n llawn: Cheese plant investment on Anglesey could create 100 jobs – North Wales Live (dailypost.co.uk)

 

Rhun ap Iorwerth yn croesawu cyllid ar gyfer potensial Hydrogen yn Ynys Môn

Mae Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, wedi croesawu’r cyhoeddiad bod £4.8 miliwn wedi ei glustnodi i’r Hwb Hydrogen yng Nghaergybi yng nghyllideb Llywodraeth y DU yr wythnos yma.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Rwy’n falch iawn o glywed bod arian ychwanegol wedi’i ddarparu ar gyfer y prosiect hwn. Mae hyn yn newyddion gwych i Ynys Môn. Bron yn union flwyddyn ar ôl imi arwain dadl yn y Senedd, yn nodi fy ngweledigaeth o wir botensial ynni Hydrogen, gwelwn y manteision hynny’n cael eu gwireddu ar Ynys Môn.

“Roedd Llywodraeth Cymru o blaid y cynnig hwnnw a gyflwynwyd gennyf y llynedd, ac wedi hynny rhoddodd gefnogaeth a chyllid i ddatblygu prosiect Caergybi.

“Rwy’n falch iawn o weld y symudiad sylweddol hwn ymlaen ar ôl cefnogi ac annog y prosiect hwn o’r cychwyn cyntaf. Diolch i waith yr arloeswr ynni hydrogen Guto Owen a thîm Menter Môn am wneud i hyn ddigwydd.

“Mae’n dda gweld arloesedd ynni ar waith, ac rydym ni ym Mhlaid Cymru wedi ymrwymo i sefydlu pencadlys cwmni ynni cenedlaethol newydd, Ynni Cymru, yma ar yr ynys, gan roi rôl allweddol i Ynys Môn wrth gyflwyno ynni gwyrdd ledled Cymru am flynyddoedd i ddod. Mae’r prosiect hydrogen hwn yng Nghaergybi yn ymwneud â chynnig swyddi gwyrddach a thymor hwy am genedlaethau i ddod.”

Diwedd

YMGYNGHORIAD YSGOL: ‘GADEWCH I’R GYMUNED GAEL EI CHLYWED’

YMGYNGHORIAD YSGOL: ‘GADEWCH I’R GYMUNED GAEL EI CHLYWED’

Ymgyrchwyr Talwrn yn dweud na ddylai ymgynghoriad i gau ddigwydd yn ystod pandemig 

Yn ystod cyfnod lle mae popeth yn cael ei gynnal yn rhithwir, mae ymgyrchwyr sy’n brwydro i achub Ysgol Talwrn rhag cau yn teimlo nad yw eu lleisiau’n cael eu clywed oherwydd cyfyngiadau pandemig.

Mewn cyfarfod rhithwir a gynhaliwyd gan Rhun ap Iorwerth, Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, mynegodd ymgyrchwyr bryderon difrifol bod y cyfyngiadau sydd ar waith oherwydd Covid-19 wedi effeithio’u gallu i wrthwynebu cynlluniau Cyngor Sir Ynys Môn yn effeithiol. Maent wedi galw ar yr awdurdod lleol i ohirio’r broses ymgynghori hyd nes y gallant wrthwynebu’r cynigion yn llawn ac yn deg. Byddai’r cynlluniau’n gweld Ysgol Talwrn yn cau, gyda disgyblion yn cael eu trosglwyddo i Ysgol y Graig yn Llangefni, a fyddai’n cael eu hehangu i dderbyn disgyblion ychwanegol.

Yr wythnos diwethaf, daeth cyfnod ymgynghori statudol y Cyngor i ben, ond mae ymgyrchwyr yn honni nad yw’r system wedi bod yn ddigon agored, a bod cynlluniau’n cael eu gwthio drwodd ar adeg lle mae plant yn cael eu haddysgu o gartref a phan na all grwpiau gyfarfod wyneb yn wyneb i godi eu pryderon yn llawn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS:

“Ar adeg lle rydym yn gyfyngedig iawn yn yr hyn y gellir ei wneud i wrthwynebu’r bwriad i gau Ysgol Talwrn, mae ymgyrchwyr wedi cysylltu â mi am eu bod eisiau cyfle teg i leisio eu barn.”

Mae Mr ap Iorwerth wedi ysgrifennu at y Cyngor o’r blaen i ofyn iddyn nhw oedi’r cynlluniau nes fyddwn ochr arall y pandemig, ond dywedwyd wrtho na ellir gohirio’r broses am byth.

Ychwanegodd: “Er fy mod yn deall bod yn rhaid i’r Cyngor ddelio â materion ar wahân i Covid-19, mae yma gymuned sydd ddim yn gallu cymryd rhan lawn yn y broses ymgynghori – ni allant gyfarfod wyneb yn wyneb, maen nhw’n dweud wrthyf fod cyfyngiadau covid, ynghyd â chysylltiad rhyngrwyd gwael yn yr ardal, wedi effeithuio ar eu gallu i gyfarfod yn rhithwir, ac o ganlyniad maen nhw’n teimlo fel cymuned “ar miwt”.”

Dyma’r diweddaraf mewn cyfres o ymgynghoriadau ar ddyfodol Ysgol Talwrn, gyda’r Cyngor eisoes wedi gohirio’r broses bresennol ers Mawrth 2020 o ganlyniad i’r pandemig.

Dywedodd Rachael Jones, gwarchodwraig plant o Dalwrn ei bod yn credu y dylai’r ysgol gael dyfodol disglair:

“Mae’r ysgol wedi cael ei rhestru’n ‘Wyrdd’ yn ddiweddar, mae’r Cylch yn brysur ac mae fy musnes bach yn brysur o ganlyniad. Rwy’n poeni am yr effaith byddai cau’r ysgol yn ei gael ar fy musnes, ond rwy’n wirioneddol bryderus am yr effaith y byddai’n ei gael ar ein cymuned. Rwy’n gwybod nad yw rhai rhieni’n cofrestru eu plant yn yr ysgol oherwydd y bygythiad o gau.”

Ychwanegodd Rhun ap Iorwerth:

“Mae ymgynghoriadau niferus yn sicr o adael creithiau ar gymuned, ac mae’r ffaith bod cyfleoedd i leisio barn y gymuned mor gyfyngedig ar hyn o bryd yn ychwanegu at y teimladau o anhegwch. Byddaf yn parhau i alw ar y Cyngor i ystyried pob opsiwn sydd ar gael iddynt, a byddaf yn ysgrifennu atynt eto yn dilyn y cyfarfod hwn i fynegi dyfnder y teimlad.”