Plaid Cymru’n barnu Yellowhammer fel “ergyd ddeuol” i Ynys Môn

Mae Plaid Cymru wedi cyhuddo Llywodraeth y DU o ddangos “dirmyg” tuag at Ynys Môn wedi i ddogfennau Operation Yellowhammer fethu a sôn am yr ynys o gwbl.

Dywedodd Aled ap Dafydd, ymgeisydd San Steffan y Blaid dros Ynys Môn, fod y ddogfen yn “ergyd ddeuol” i’r ynys, oherwydd effeithiau ofnadwy cyflafan Brexit di-gytundeb, ac oherwydd nad yw’r ddogfen yn asesu’r effaith ar Gaergybi o gwbl.

Dywedodd Aelod Cynulliad yr ynys, Rhun ap Iorwerth, fod diffyg asesiad o sut byddai cyflafan Brexit di-gytundeb yn effeithio’r ynys yn golygu fod y llywodraeth yn gwneud dim i leddfu effaith Brexit di-fargen, a fyddai’n drychineb.

Rhybuddiodd Mr ap Iorwerth y byddai Brexit di-fargen, a methu paratoi ar gyfer hynny, yn peryglu lleihad eithafol mewn masnach drwy Gaergybi, colled swyddi, ac o bosib troi Ynys Môn yn faes parcio i resi o lorïau’n aros i deithio rhwng Gaergybi a Dulyn.

Cyhoeddwyd Operation Yellowhammer, sef asesiad y llywodraeth o effaith Brexit di-fargen, ddydd Mercher, wedi i ASau gymeradwyo cynnig cyn cael eu haddoedi, yn mynnu ei gyhoeddi.

Mae’r ddogfen yn rhybuddio am brinder bwyd a meddyginiaethau, cynnydd mewn pris tanwydd, ac anhrefn sifil mewn achos Brexit di-fargen.

Dywedodd Gweinidog Cysgodol Plaid Cymru dros yr Economi a Chyllid ac Aelod Cynulliad Ynys Môn Rhun ap Iorwerth:

“Mae dogfen Yellowhammer yn dangos cyn lleied mae Llywodraeth y DU yn poeni am Ynys Môn. Mae’r ddogfen yn dangos asesiad y llywodraeth ei hun o faint o gyflafan byddai Brexit di-fargen, gyda prinder mewn bwyd a meddyginiaethau allweddol.

“Byddai oedi gwael ger porthladdoedd yn amharu ar ein hynys yn ofnadwy. Mae Brexit di-fargen yn peryglu lleihad eithafol mewn masnach drwy Gaergybi a bygythiad sylweddol i swyddi. Mae hynny yn ogystal â’r ffaith os bydd rhaid i lorïau giwio i deithio rhwng Caergybi a Dulyn, y perygl yw troi Ynys Môn yn faes parcio.

“Ac ar ben hynny, mae’r dogfen yn methu’n llwyr â gwneud unrhyw asesiad o sut byddai Brexit di-fargen yn effeithio Ynys Môn. Yr hyn mae hynny o reidrwydd yn ei olygu yw fod Llywodraeth y DU yn gwneud dim o gwbl i leihau’r effeithiau hynny.”

Dywedodd ymgeisydd San Steffan Plaid Cymru dros Ynys Môn Aled ap Dafydd:

“Mae rhyddhau dogfen Yellowhammer yn ergyd ddeuol i Ynys Môn. Nid yn unig ydyw effeithiau dinistriol Brexit di-fargen yn gwbl glir ond mae Llywodraeth y DU wedi dangos dirmyg llwyr tuag at Ynys Môn a’i phobl.

“Trwy beidio gwneud unrhyw asesiad o gwbl o’r effaith ar Gaergybi a thagfeydd ar yr ynys, mae Llywodraeth ddiofal hon y DU wedi profi unwaith cyn lleied mae’n gwybod am Ynys Môn a’i phobl, ac yn poeni amdanynt hyd yn oed yn llai.

“Byddaf yn gwarchod Ynys Môn rhag cawlach San Steffan. Nid oes bargen yn bodoli sydd cystal â’n bargen bresennol: masnach ddiffrithiant a Chymru allfrydig yn yr Undeb Ewropeaidd.”

‘Mae hi’n amser i ail-adeiladu fel cenedl annibynnol’ – Rhun ap Iorwerth

Gweinidog Economi Cysgodol Plaid Cymru yn mynd i’r afael â ‘cham positif’ Annibyniaeth Cymru mewn dadl Brexit

Mae’r hyn sy’n digwydd yn San Steffan gyda Llywodraeth y DU yn benderfynol o bwyso i Brexit ddigwydd ar yr 31ain o Hydref yn ‘ddicter cyfansoddiadol’, yn ôl y cynnig a gyflwynwyd ar y cyd gan Plaid Cymru a Llywodraeth Cymru i’w drafod yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru heddiw.

Dadleuodd Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ynys Môn Rhun ap Iorwerth y pwynt yma, gan nodi bod gweithredoedd diweddar Llywodraeth y DU yn atgoffa rhywun o beryglon sylweddol Brexit heb Gytundeb, gan nodi tystiolaeth glir o’r ‘niwed penodol ac acíwt’ byddai gadael yr UE yn ei achosi.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Heddiw rydym yn falch o gyflwyno cynnig sy’n datgan gweithredoedd diweddar Llywodraeth Prydain yn warth cyfansoddiadol, ac sydd hefyd yn ein hatgoffa o beryglon difrifol gadael yr Undeb Ewropeaidd heb gytundeb.

“Mae yna rybuddion am y bygythiad i swyddi. Rhybuddion am anhrefn gan Ffederasiwn y Busnesau Bach. Rhybuddion gan gwmnïau recriwtio – bod Brexit eisoes yn achosi prinder gweithwyr mewn rhai sectorau, a llawer, llawer mwy o rybuddion tebyg.

“Er fy mod i bob amser wedi gwrthwynebu unrhyw Brexit, mae’r dystiolaeth yn glir ynglŷn â niwed penodol ac acíwt Brexit heb Cytundeb … a nid ni yn unig ni yn Plaid Cymru sy’n dweud hynny.”

Gwnaeth Gweinidog Cysgodol yr Economi a Chyllid Plaid Cymru sylw angerddol dros annibyniaeth i Gymru fel rhan o’i gyfraniad i’r ddadl, gan ychwanegu bod yn rhaid i’r mater fod ar yr agenda genedlaethol er mwyn cynnig cyfle a ffresni i’r wlad.

Gan ychwanegu ei gred ei bod yn bryd i Gymru ailadeiladu fel cenedl annibynnol, dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Mae yna gam positif yn agored i ni fel cenedl fach – ac mae’n rhaid ei fod ar yr agenda. Mae wedi bod ar ein hagenda ers amser maith wrth gwrs, rwyf bob amser wedi cefnogi annibyniaeth fel modd i greu dyfodol newydd i osod cyfeiriad newydd i Gymru.

“Mae annibyniaeth yn air emosiynol. Gellir ei gamddefnyddio a’i dwistio, ond rydyn ni’n gwybod beth mae’n ei olygu i Gymru, ac i mi mae’n creu cyfle, ffresni. Her? Ie, ond gwir obaith hefyd.

“Unigedd yw Brexit. Genedigaeth gwladwriaeth Gymreig yw rhyngwladoliaeth a phartneriaeth – o fewn cyd-destun Prydeinig ac Ewropeaidd. Mae Brexit yn unig. Mae annibyniaeth Cymru yn gynhwysol. Fy mreuddwyd yw i Gymru adeiladu ei dyfodol fel un cyfartal ag eraill. Dim gwell. Dim ond cyfartal.

“Mae Brexit yn adeiladu waliau. Mae adeiladu Cymru newydd yn ymwneud ag adeiladu pontydd. Fe allwn i ddatblygu balchder gwirioneddol o fod yn Ynysoedd Prydain pe bai Cymru yn wlad annibynnol. Ein cymdogion yn yr ynysoedd hyn yw ein ffrindiau.

“Mae’r hyn rydyn ni wedi bod yn dyst iddo dros y blynyddoedd Brexit yma: y celwyddau, yr anoddefgarwch, a’r bennod gywilyddus ddiweddaraf hon o danseilio democratiaeth, yn peri i mi gywilyddio bod yn rhan o’r wladwriaeth Brydeinig hon. Mae’n bryd ailadeiladu.”

Cymerwch waith Orb i ddwylo cyhoeddus i arbed swyddi lleol – Plaid Cymru

Rhaid i Lywodraeth Cymru wneud “popeth yn ei gallu” i atal y cau fydd yn “ergyd enbyd”

Wrth ymateb i’r newyddion am gau canolfan Orb Electrical Steels yng Nghasnewydd, dywedodd gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros yr economi, Rhun ap Iorwerth,

“Mae hyn yn newyddion enbyd i’r gweithlu a’u teuluoedd, ac y mae’n newyddion drwg iawn i’r diwydiant cynhyrchu dur ac economi ehangach Cymru. Gwneuthurwr dur arbenigol yw Orb, a gallai fod yn un o’r prif gyfranwyr i egin-fusnesau posib yng Nghymru gan gynnwys ynni adnewyddol a chynhyrchu cerbyd trydan.

“Rwyf wedi galw dro ar ôl tro am uwch-gynhadledd o bwys am ddyfodol economaidd Cymru. Mae hyn yn dystiolaeth bellach pam ei bod yn bwysicach nac erioed canoli mor glir ag sydd modd ar y bygythiadau sy’n ein hwynebu, a’r cyfleoedd sy’n rhaid chwilio amdanynt yn y cyfnod hynod ansicr hwn.”

“Mae Plaid Cymru yn gofyn i Lywodraethau Cymru a’r DG i ymchwilio i bob ymyriad posib – o fuddsoddi ar y cyd i hyd yn oed ei gymryd i ddwylo preifat, gan mor bwysig yw cadw’r gallu arbenigol hwn.”

Ychwanegodd Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ddwyrain De Cymru, Delyth Jewell,

“Mae hyn yn newyddion ofnadwy i’r gweithwyr dur ymroddedig, ac yr wyf yn teimlo yn fy nghalon dros bawb y mae cyhoeddiad heddiw yn effeithio arnynt. Mae angen i Lywodraeth Cymru wneud popeth yn ei gallu i geisio achub y swyddi hyn a dylent ystyried cymryd y gwaith i ddwylo cyhoeddus, gan y gallai’r cynhyrchion arbenigol ddaw o’r gwaith chwarae rhan bwysig yn natblygiad y sector adnewyddol sydd mor strategol bwysig yng Nghymru.

“Dylent hefyd fynnu cyfarfod yn syth ar y lefel uchaf gyda phenaethiaid Tata i bwyso arnynt eu cyfrifoldeb i gynnal ymrwymiadau a wnaethant cyn hyn i’w gweithlu, gan mai dim ond llynedd y cytunodd y gweithwyr i dderbyn darpariaethau pensiwn llai hael yn gyfnewid am warant y gallent gadw eu swyddi. Er fy mod yn deall y cynigir cyfle i’r gweithwyr adleoli, dyw hyn ddim yn bosib i lawer sydd â gwreiddiau dwfn yn yr ardal, ac sydd heb y modd i ddadwreiddio eu bywydau ar fyr rybudd.

“Mae angen codi cwestiynau unwaith eto am y modd mae Llywodraeth Cymru fel petaent wedi eu synnu gan gyhoeddiad am golli swyddi yn y sector gweithgynhyrchu yng Nghymru, byddaf yn gofyn am esboniad gan Weinidog yr Economi am beth mae’n wneud i geisio amddiffyn y swyddi hyn dros yr ychydig fisoedd nesaf.”

Rhun ap Iorwerth yn croesawu darpar-ymgeiswyr cryf i gynrychioli Ynys Môn yn San Steffan

Pedwar enwebiad i ddod yn ymgeisydd Seneddol Plaid Cymru Ynys Môn.

Mae Ynys Môn yn sicr o gael ymgeisydd rhagorol i fod yn Aelod Seneddol Plaid Cymru wedi i bedwar unigolyn gynnig eu henwau. Bydd Aled ap Dafydd, Carmen Smith, Carwyn Jones a Vaughan Williams yn gofyn am gefnogaeth aelodau’r Blaid ar yr ynys mewn cyfarfod arbennig yn Llangefni ar Medi 14eg.

Dywedodd yr AC dros yr Ynys, Rhun ap Iorwerth:

“Gyda gwleidyddiaeth Prydain mewn argyfwng a San Steffan ar chwal, mae’n bwysicach nac erioed bod gennym gynrychiomydd cryf i frwydro drosom, ac yn Aled, Carwyn, Carmen a Vaughan rydym yn sicr o gael hynny.

“Rydw i’n ddiolchgar i’r pedwar am gynnig eu henwau a thrwy hynny ganiatau ymgyrch a dewis o safon mor uchel. Rwy’n edrych ynlaen am drafodaeth ddifyr a phwysig am ddyfodol Môn a dyfodol Cymru, ac wrth gwrs byddwn i gyd yn uno wedyn i gefnogi’r un gaiff ei ddewis, wrth i ni weithio dros gael cynrychiolydd Plaid Cymru i godi llais drosom yn Llundain unwaith eto.”

Blog Profiad Gwaith – Iwan Kellett

Fy enw yw Iwan Kellett dwi’n myfyriwr chweched ddosbarth yn Ysgol Syr Thomas Jones. Dros yr wythnos o 17eg i’r 21ain o Fehefin cefais gyfle i fynd ar brofiad Gwaith i Swyddfa Etholaeth Rhun ap Iorwerth AC Ynys Môn, roeddwn yma am 3 diwrnod o’r wythnos. Am y ddau ddiwrnod arall roeddwn es I Swyddfa Rhun ap Iorwerth yn Dŷ Hywel, Caerdydd.

Felly, ar fy niwrnod cyntaf roeddwn yn y Swyddfa Etholaeth yn Llangefni. Yn syth bin synnais yn weld yr amryw o waith a oedd yn digwydd. Yn y bore, aethom i ymweld arddangosfa wych yn Hwb MENCAP yn dangos portreadau o ddefnyddwyr yr Hwb. Wedyn yn ôl yn y swyddfa dysgais sut mae’r swyddfa yn rhoi cymorth a helpu etholwyr. Yn y pnawn fe aethom i gors goch yn Llanbedrgoch i ddysgu mwy am waith ymddiriedolaeth natur gogledd Cymru yno. Roedd yn anhygoel gwybod fy mod yn byw mor agos i ardal mor bwysig â byth wedi bod o’r blaen!

Am y ddau ddiwrnod nesaf, hedfanais lawr i Gaerdydd o Fali i fynd i’r swyddfa yn Dŷ Hywel. Roedd yna dyn arall ar fentoriaeth o’r enw Mo felly ar ôl cyrraedd aethom am tour o’r safle a cael gwybod mwy am sut mae y Senedd a Thŷ Hywel yn gweithio. Ar ol cyrraedd yn ol i’r swyddfa cyfieithiais dogfen i’w rhyddhau i’r wasg yna yn syth wedyn aethom i ymweld a’r BBC a oedd yn rhedeg digwyddiad i drafod materion darlledu yng Nghymru. Yna ar ol cinio es i eistedd a gwrando ar FMQ’s. Mae’n rhaid dweud, o’n i bach yn ‘starstruck’ yn cerdded o gwmpas yn weld aelodau’r cynulliad gwahanol. Ges i hyd yn oed fy llyfr wedi ei lofnodi gan Adam Price! Lawr yn Gaerdydd mi wnes i helpu ysgrifennu araith hefyd a mynd i gyfarfod i gymryd nodiadau.

Am weddill yr wythnos roeddwn yn ol yn Llangefni yn ymateb I poenau etholwyr ac yn trio eu helpu ac ysgrifennu e-bostau i drio rhoi cymorth a helpu nhw. O amryw fawr o faterion.

Mae’r wythnos wedi bod yn anhygoel! Dwi wedi dysgu gymaint o bethau ac mae’r profiad wir wedi fod yn wych! Mae wedi bod yn agoriad llygaid i’r holl waith mae’r swyddfa yn gwneud ac wrth gwrs yr aelod cynulliad. O wrando ar faterion cenedlaethol yn y siambr i glywed problemau lleol yn y swyddfa. I unrhyw un sydd yn meddwl am fynd ar brofiad Gwaith I’r swyddfa, gwnewch! Mae wedi bod yn brofiad anhygoel, diolch i’r tîm am wythnos grêt.

Blog Profiad Gwaith – Ifan Jones

Dydd Llun 8fed o Orffennaf
Cefais ddiwrnod cyntaf gwych ar brofiad gwaith hefo’r Aelod cynulliad ar gyfer Ynys Môn- Rhun ap Iorwerth. Ysgrifennais lythyrau ac ateb amryw o e-byst. Roedd yn ddiddorol iawn cael gweld mwy amdan fywyd Aelod Cynulliad ac y tîm o’i amgylch. Aethon i gymhorthfa yn y prynhawn ym Menllech a chefais weld sut oedd sesiwn o’r fath yn gweithio, a blas ar y materion sydd yn rhaid i ddelio hefo o dydd i ddydd. Roedd yn ddiwrnod da iawn, a ddysgais llawer am y rôl.

Dydd Mawrth 9fed o Orffennaf
Roedd cael gweithio yn Nhy Hywel yn brofiad unigryw iawn. Treuliais y bore yn trefnu cymhorthfeydd ar gyfer mis Medi ,ac yn gwneud tasgau amrwyiol eraill fel ateb e-byst. Roedd yn brofiad ryfedd wrth rannu swyddfa hefo Aelodau Cynulliad eraill, ac yna eu clywed yn dadlau yn yr prynhawn yn ystod sesiwn cwestiynau’r Brif Wenidog Mark Drakeford.

Dydd Mercher 10fed o Orffennaf
Yn fy niwrnod olaf yn Nhy Hywel cefais wrando mewn ar sesiwn ddiddorol grwp traws-bleidiol yn sôn am Gymru ryngwladol yn y Pierhead. Hefyd ymchwiliais mewn i’r topig o ymestyn y Senedd i fwy o aelodau cynulliad , ac i’r Cymro a weithiodd I NASA wrth gael yr americanwyr cyntaf ar y lleuad sef Tecwyn Roberts.

Dydd Iau 11fed o Orffennaf
Yn ôl yn y swyddfa yn Llangefni cefais gwblhau ffurflen cais i’r ombwdsmon a oedd yn ddifyr iawn wrth ddarganfod mwy am y brosesau pellach all ei gymryd gan aelod cynulliad er mwyn helpu eu etholwyr.

Dydd Gwener 12fed o Orffennaf
Ar fy niwrnod olaf ymwelais a’r canolfan technoleg bwyd yn Llangefni, a chael gweld y cyflysterau gwych sydd yno er mwyn cwmniau newydd , ac yn y prynhawn cefais agoriad llygaid wrth ysgrifennu lythyr i’r wenidog iechyd Vaughan Gething , roedd hyn yn enghraifft arall o ddysgu amdan broses all aelod cynulliad ei wneud er mwyn helpu ei etholaeth. Felly yn edrych yn ol ar yr wythnos, cefais amser dda iawn ac rwyf wedi dysgu llawer o bethau newydd. Hoffwn ddiolch i bawb am wythnos wych.

AC Ynys Môn yn croesawu cydweithrediad ymchwil newydd ar gyfer y Tywysog Madog

Mae’r newyddion am bartneriaeth rhwng Llywodraeth Cymru ac Ysgol Gwyddorau Cefnfor Prifysgol Bangor i ddefnyddio Llong Ymchwil y Tywysog Madog wedi ei groesawu gan Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Ynys Môn Rhun ap Iorwerth, sydd wedi bod yn arwain yr ymgyrch i sicrhau dyfodol i’r llong.

Bydd llong ymchwil Prifysgol Bangor, y Tywysog Madog, yn cael ei defnyddio i gasglu data o’r moroedd o amgylch Cymru a fydd yn cynorthwyo Llywodraeth Cymru i gyflawni ei gofynion tystiolaeth morol a physgodfeydd.

Mae cytundeb rhwng Prifysgol Bangor a P&O yn sicrhau dyfodol y llong tan 2021, ond mae sicrwydd y Tywysog Madog y tu hwnt i hynny yn aneglur ar hyn o bryd, a dyna arweiniodd at gynnig Mr ap Iorwerth y llynedd y dylai’r llong gael ei mabwysiadu fel llong ymchwil genedlaethol i Gymru ar ôl i’r cytundeb cyfredol ddod i ben.

Gyda’r cyhoeddiad diweddar am gydweithrediad rhwng Llywodraeth Cymru, P&O a’r Brifysgol, mae’r Aelod Cynulliad yn obeithiol y gall y newyddion yma arwain at gydweithrediad mwy hirdymor wrth symud ymlaen a fyddai’n sicrhau defnydd pellach y llong yn y dyfodol.

Dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Mae’r newyddion yma yn ganlyniad ymgyrch hir i sicrhau dyfodol y Tywysog Madog, sy’n olygfa eiconig ar Gulfor y Fenai ac yn symbol o ragoriaeth Ysgol Gwyddorau Cefnfor Prifysgol Bangor.

“Er mai cydweithrediad cychwynnol rhwng Llywodraeth Cymru, Prifysgol Bangor a P&O am ddwy flynedd ydyw, gobeithiaf y gall fod yn ddechrau partneriaeth hirdymor a all fynd rhywfaint o’r ffordd i ddatgloi potensial amgylchedd morol anhygoel Cymru.

“Mae ardal forol Cymru yn cynnwys adnoddau naturiol gwerthfawr ac amrywiol a all ddarparu cyfleoedd economaidd a chymdeithasol sylweddol a chyfrannu at les y genedl a chenedlaethau’r dyfodol. Ond, mewn gwirionedd, ni wyddom bron ddim am yr adnoddau hynny.

“Mae gennym yr adnodd sydd ei angen arnom i newid hynny: y Tywysog Madog. Rwy’n falch iawn o weld Llywodraeth Cymru yn gwireddu ac yn sicrhau potensial y llong hon ar gyfer y dyfodol wrth gynnal yr ymchwil hanfodol yma, gan weithio ar y cyd â’r tîm rhagorol ym Mhrifysgol Bangor.”

Angen mynd i’r afael â phroblem “ddifrifol” sy’n wynebu deintyddiaeth, yn ôl Rhun ap Iorwerth AC

Mae gan y diffyg mewn deintyddion ledled Ynys Môn a’r rhanbarth ehangach oblygiadau real iawn i iechyd ddeintyddol yn yr ardal, a rhaid mynd i’r afael â hyn ar frys, yn ôl AC Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth.

Dros y misoedd diwethaf, yn dilyn newyddion am ddeintyddfeydd yn cau ar draws yn y rhanbarth, mae AC Ynys Môn wedi bod mewn trafodaethau rheolaidd â Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ynghylch eu cynlluniau i fynd i’r dasg o sicrhau bod cleifion ledled Ynys Môn yn cael mynediad at driniaeth ddeintyddol rheolaidd trwy ddeintyddfa lleol.

Ym mis Ebrill 2019, nododd gohebiaeth gan y Bwrdd Iechyd at Mr ap Iorwerth y dylai cleifion yr oedd yn mynychu’r practis ‘Cathedral Walk’ ym Mangor ‘gysylltu â phractis sy’n gyfleus iddynt’ i holi a fyddai modd iddynt gymeryd cleifion a’i pheidio, gan awgrymu bod dod o hyd i ddarparwr gwasanaeth deintyddol arall yn broses cymharol hawdd yn yr hinsawdd presennol.

Yn dilyn cyhoeddiadau niferus am gau deintyddfeydd eraill ers hynny, mae AC Plaid Cymru wedi bod mewn gohebiaeth bellach â’r Bwrdd Iechyd a mae nhw wedi cyfaddef bod eu holl gapasiti ychwanegol ‘cymedrol’ wedi llenwi’n gyflym, gan gyfaddef nad yw hyn wedi cyflenwi’r angen yn sgil cau’r deintyddfeudd diweddar.

Mae’r Bwrdd Iechyd hefyd yn cyfaddef eu bod yn rhagweld ‘y bydd y sefyllfa bresennol o ran mynediad at wasanaethau deintyddol yn parhau am ychydig eto.’

Mewn ymateb i hyn, dywedodd Mr ap Iorwerth:

“Nid oes synnwyr fod Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr yn awgrymu mai’r cyfan sy’n rhaid i glaf ei wneud yw ffonio o gwmpas er mwyn cael mynediad at wasanaethau, pan rydyn ni’n gwybod yn iawn fod mynediad yn gyfyngedig iawn. Mae’n broblem ddifrifol sydd â goblygiadau real iawn i iechyd ddeintyddol ledled y rhanbarth.

“Yn dilyn cyfres o lythyrau ar y mater yma, mae’r Bwrdd Iechyd bellach yn cyfaddef maint y broblem ac yn dweud y bydd cryn amser cyn medrir ei ddatrys, ond mae hyn yn tynnu sylw at y brys y mae angen inni fynd i’r afael â’r diffyg mewn gwasanaethau yn lleol.

“Un o’r problemau a amlygir yn rheolaidd yw diffyg deintyddion yn cael eu hyfforddi a’u recriwtio’n lleol. Llwyddodd Plaid Cymru yn eu hymgyrch i gynnig Addysg Feddygol lawn ym Mhrifysgol Bangor. Rydym hefyd wedi galw am ddadl ar ddeintyddiaeth gyda’r gobaith o weld bod addysg bellach ym Mangor yn cael ei hymestyn i hyfforddi deintyddion newydd hefyd. Mae arnom angen deintyddion er mwyn datrys yr argyfwng presennol hwn.