Rhaid i Lywodraeth Cymru wthio am fuddsoddiad i gryfhau Croesfan y Fenai

Mewn ymateb i sylwadau Ken Skates AC heddiw, dywedodd Rhun ap Iorwerth AC:

“Ar ôl i gynllun Wylfa gael ei atal mi ofynnais i yn benodol i Lywodraeth Cymru roi sicrwydd bod yr achos dros groesiad newydd dros y Fenai mor gryf ag erioed, ac mi roddwyd y sicrwydd hwnnw i fi.

“Wrth gwrs y buasai Wylfa wedi golygu traffic ychwanegol ac roedd hynny yn ffactor yn y cynlluniau ar gyfer y creosiad, ond y gwir amdani ydi bod yna gwestiynau difirfol am wytnwch y croesiad presennol. Ar ormod o achlysuron mae’r cysylltiad rhwng Ynys Môn a’r tir mawr wedi cael ei dorri neu wedi bod mewn peryg o gael ei dorri, ac mae’r gwasanethau brys wastad wedi mynnu wrtha’ i bod angen i’r croesiad yna gael ei gryfhau. Dyna y prif reswm dros yr angen am bont.

“Er bod Wylfa wedi ei oedi, rydw i hefyd yn credu bod yna achos cryf iawn i barhau i wthio am fuddsoddiad gan y Grid Cenedlaethol tuag at y bont. Y rheswm am hynny ydi bod cannoedd o filynnau o bunnau yn cael ei wario ar roi gwifrau dan ddaear mewn ardaloedd o harddwch a Pharciau Cenedlaethol ac ati ar draws Prydain, a’r gwir amdani ydi bod y gwifrau dros y Fenai yn anharddu un o ardloedd prydferthaf Cymru. Dylai arian gael ei buddsoddiad mewn cael gwared arnyn nhw. Y ffordd i wneud hynny ydi i roi y gwifrau ar bont, ac mi ddylai hynny ddigwydd beth bynnag yw dyfodol cynllun Wylfa. Mae angen i Lywodraeth Cymru wthio am hynny.

“Hefyd yn digwydd bod, rydw i’n cefnogi’r cynllun am Bont Bendigeidfran, y cynllun rhyfeddol hwnnw fyddai’n dod ag ymwelwyr o dros y byd i weld y croesiad, ond mater arall ydi hynny.”

Cefnogaeth eang i’r enw uniaith ‘Senedd’ yn ol pol piniwn

Mae cyfran eang o bobl yng Nghymru yn cefnogi ail-enwi’r Cynulliad yn ‘Senedd’ fel yr enw swyddogol yn Gymraeg ac yn Saesneg mae arolwg barn wedi’i ddarganfod.

Mae arolwg barn YouGov a gomisiynwyd gan Plaid Cymru yn dangos bod 45% o’r rhai a ymatebodd yn cefnogi ‘Senedd fel yr unig enw ar y sefydliad, o’i gymharu â 28% sy’n cefnogi “Welsh Parliament” fel yr enw swyddogol yn Saesneg.

Os yn hepgor y rhai a ymatebodd gyda ‘ddim yn gwybod’, mae’r ffigurau’n nodi 56% i 35% o blaid ‘Senedd’.

Canfu’r pôl hefyd mai ‘Senedd’ oedd y dewis mwyaf poblogaidd i gefnogwyr o bob prif blaid wleidyddol yng Nghymru. Ac eithrio ddim yn gwybod, mae 84% o gefnogwyr Plaid Cymru a 59% o gefnogwyr Llafur yn cefnogi enw’r Senedd yn unig.

Ac eithrio ‘ddim yn gwybod’, cefnogodd 48% o gefnogwyr y Ceidwadwyr yr enw Cymraeg yn unig hefyd, er gwaethaf y gwrthwynebiad i’r enw gan y grŵp Ceidwadol ei hun yn y Cynulliad.

Dywedodd AC Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth fod yr arolwg barn yn cadarnhau bod cyfran eang o bobl Cymru eisiau i ‘Senedd’ fod yr unig enw ar gyfer y Cynulliad.

Meddai Mr ap Iorwerth fod aelodau etholedig y Ceidwadwyr allan o step gyda pobl Cymru a’u cefnogwyr ond y gallai Llafur eto newid ei meddwl a dangos eu bod ‘yn cyd-fynd â barn pobl Cymru’.

Dywedodd AC y Plaid Cymru fod y mater yn mynd ‘tu hwnt i wleidyddiaeth plaid’ a’i fod yn ymwneud â datblygu ‘math newydd o ddemocratiaeth yng Nghymru’ a bod yr iaith Gymraeg yn perthyn i bawb yng Nghymru.

Meddai AC Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth,

“Mae’r arolwg barn hwn yn cadarnhau’r hyn yr oeddem eisoes yn ei wybod: mae cyfran eang o bobl yng Nghymru eisiau Senedd – a Senedd yn unig, fel yr enw ar gyfer eu sefydliad gwleidyddol cenedlaethol nhw.

“Yr hyn sy’n ddadlennol yw bod mwyafrif o gefnogwyr Llafur a Torïaid yn credu y dylai’r enw fod yn Senedd yn y ddwy iaith. Nid yn unig fo ACau Toriaidd allan o step gyda pobl Cymru – maen nhw allan o step â’u cefnogwyr hefyd.

“Roeddwn yn falch iawn bod nifer o aelodau Llafur eisoes wedi cofrestru i gefnogi ein gwelliant ar gyfer yr enw Senedd yn unig ond ar ddiwedd y dydd Llywodraeth Lafur sy’n bwrw’r bleidlais dyngedfennol.

“Mae Cymru yn cefnogi’r enw Senedd. Mae cefnogwyr Llafur yn cefnogi’r enw Senedd. A fydd y Llywodraeth Lafur hyn yn dangos eu bod yn cyd-fynd â phobl Cymru ac yn cefnogi’r enw Senedd hefyd?

“Mae hyn yn mynd y tu hwnt i wleidyddiaeth pleidiol. Mae hyn yn ymwneud â dangos bod y Gymraeg yn perthyn i bob un ohonom. Mae hyn yn ymwneud â dangos ein bod am ddatblygu math newydd o ddemocratiaeth yng Nghymru.

“Gadewch inni fod yn hyderus ynom ein hunain, gan uno’r genedl y tu ôl i’r enw sy’n eiddo i bawb waeth beth fo’u hiaith, gan adlewyrchu ein treftadaeth a gwawr math newydd o ddemocratiaeth. Dyma ein Senedd, enw unigryw ar gyfer Senedd unigryw.

“Gweithiwch gyda ni i daclo’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn Ynys Môn” medd Rhun ap Iorweth AC

Mae’r cyhoedd a chynrychiolwyr o bob sector gwaith yn cael eu hannog i fynychu digwyddiad a fydd yn amlygu, yn trafod heriau ac yn chwilio am atebion i’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn Ynys Môn.

Mae’r AC lleol, Rhun ap Iorwerth yn trefnu’r ddadl yng ngoleuni ffigyrau sy’n dangos mai Ynys Môn sydd â un o’r blychau cyflog uchaf rhwng y rhywiau yng Nghymru, sef 17.8%. Mae hyn yn ganran sy’n dangos y gwahaniaeth rhwng enillion cyfartalog dynion a menywod yn ôl yr awr.

Bydd y digwyddiad yn gyfle i edrych ar a cheisio deall pam nad yw menywod yn gwneud cynnydd yn yr un ffordd ag y mae dynion, â’u sgiliau a’u potensial yn cael eu tanddefnyddio yn aml. Bydd hefyd yn edrych ar y camau y mae’n rhaid eu cymryd i sicrhau bod menywod yn gallu cael gafael ar, ac hyrwyddo mewn, gwaith teg gyda chyflog gweddus.

Yn digwydd rhwng 6.30pm-8.00pm, Dydd Iau 14 Tachwedd yn M-SParc, Parc Gwyddoniaeth Menai, Gaerwen, dylai’r rhai sydd â diddordeb mewn mynychu’r digwyddiad gofrestru drwy’r wefan ‘Eventbrite’.

Yn ymuno â Rhun ar y panel bydd Helen Antoniazzi, o Chwarae Teg – elusen cydraddoldeb rhywiol blaenllaw Cymru, Llinos Medi, Arweinydd Cyngor Sir Ynys Môn, Aled Jones-Griffith, Pennaeth, Grwp Llandrillo Menai a Llinos Davies, Arolygydd Heddlu Ardal Ynys Môn.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth: Dywedodd Rhun ap Iorwerth: “Mae ychydig dros gan mlynedd ers i ferched gael yr hawl i bleidleisio yn y DU – ond rhaid i ni gydnabod bod cryn dipyn i’w wneud eto i fynd i’r afael â’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau ac anghydraddoldeb cynrychiolaeth rhwng dynion a merched.

“Mae ffigurau amodol diweddar a gyhoeddwyd gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol yn dangos mai 14.5% yw’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau ar gyfartaledd yng Nghymru, a bod y bwlch wedi cynyddu 1% dros y flwyddyn ddiwethaf, sy’n dangos ymhellach yr angen am weithredu cadarn i fynd i’r afael â’r anghydraddoldeb hwn.

“Yn Ynys Môn, er enghraifft, mae’r bwlch o 17.8% yn enfawr. Rwy’n edrych ymlaen at gynnal y digwyddiad pwysig hwn yn M-Sparc ddydd Iau, Tachwedd 14eg, ochr yn ochr â Chwarae Teg, sy’n gwneud gwaith yn y maes hwn, i drafod y sefyllfa yma ymhellach a sefydlu set o gamau i fynd i’r afael â’r broblem hon. ”

Dywedodd Helen Antoniazzi, Chwarae Teg: “Gobeithiaf y bydd y digwyddiad hwn yn arwain at wir ddealltwriaeth o’r rheswm pam mae menywod yn Ynys Môn yn ennill cymaint yn llai na dynion ac nad ydynt yn gwneud cynnydd yn eu gyrfaoedd yn yr un modd, fel y gellir cymryd camau priodol ac effeithiol i fynd i’r afael â’r broblem a’i ddatrys.

“Yn Chwarae Teg rydym yn cefnogi cyflogwyr i gau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau a sicrhau cydbwysedd rhwng y rhywiau mewn gweithleoedd. Yn wir, gall sefydliadau elwa’n aruthrol o ran mwy o gynhyrchiant, cadw staff a llai o absenoldeb salwch, ar ôl gweithredu mesurau cymharol syml sy’n galluogi gweithwyr benywaidd i ffynnu.

“Mae ein hymchwil yn dangos y gallai cyflawni cydraddoldeb rhywiol ychwanegu bron i £14biliwn i economi Cymru, felly nid yn unig yw hyn hi’n ‘neis i gael’, mae’n ‘rhaid-cael’ yn economaidd.”