Byddai mwy o brofi yn helpu i fynd i’r afael â’r diffyg CGP yn sector gofal cymdeithasol Cymru

Mae penaethiaid Gwasanaethau Cymdeithasol cynghorau Cymru wedi dweud wrth bennaeth GIG Cymru fod diffyg cyfarpar gwarchod personol yn y sector gofal yn cael ei waethygu trwy ddiffyg profion.

Mewn llythyr a welwyd gan Weinidog Iechyd cysgodol Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AC, maent yn disgrifio pryderon y sector ‘oherwydd diffyg CGP, y daw gweithwyr gofal sy’n cael eu gorweithio yn heintwyr ar raddfa eang, fydd yn rhoi baich trymach fyth ar ein hysbytai.’ Maent yn galw hefyd am dryloywder ar y cyflenwad o CGP gan nodi ‘nad oes modd cynnal y sefyllfa bresennol lle nad oes gennym syniad pryd a faint o stoc fydd yn cyrraedd.’

Anfonwyd y llythyr cyn cyhoeddi canllawiau newydd ar CGP sy’n golygu y bydd angen MWY o gyfarpar gwarchod yn awr.

Ond mae CCGC Cymru hefyd yn canolbwyntio ar brofion annigonol, gan ddweud bod ‘yn rhaid rhoi blaenoriaeth i leoliadau gofal. Bydd hyn yn ei dro yn lleihau’r defnydd o CGP ar gyfer achosion nad ydynt wedi eu cadarnhau. Mae llawer iawn o CGP ar hyn o bryd yn cael ei ddefnyddio’n ddiangen oherwydd diffyg profi.’

Dywed Gweinidog Iechyd cysgodol Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth AC ei fod yn ‘pryderu’n enbyd’ am yr hyn sy’n digwydd yn y sector gofal.

Gan gyfeirio at achos o nifer uchel o farwolaethau yn yr un cartref gofal yn Glasgow, dywedodd Mr ap Iorwerth fod yn rhaid atal yr un peth rhag digwydd yng Nghymru.

Croesawodd yr hyn wnaeth y Llywodraeth i ddarganfod ffynonellau newydd o CGP, gan weithio gyda diwydiant yma yng Nghymru, ond galwodd am eglurder ar frys ynghylch faint o gyfarpar fydd ei angen dros yr wythnosau nesaf, a pha gynlluniau sydd ar y gweill i’w gyflenwi.

Meddai Gweinidog Iechyd Cysgodol Plaid Cymru Rhun ap Iorwerth AC,

“Mae’r problemau am gyflenwi a chyrchu CGP yn y sector gofal yng Nghymru yn rhywbeth rwy’n pryderu’n enbyd yn ei gylch. Mae’r Llywodraeth yn dweud wrthym fod pethau yn digwydd, ond dywed y sector nad oes digon o gyfarpar, ac nad ydynt yn gwybod o lle y daw.

“Dywedodd rheolwr un cartref gofal wrthyf ‘Yn hwyr neu’n hwyrach, fe fyddwn yn dod ar draws preswylydd gyda Covid-19. Sut bydd modd i mi ofyn i’r staff ofalu am yr unigolyn hwnnw os nad oes ganddynt ddim i’w gwarchod?’

“Mae arna’i ofn am fy mywyd gweld sefyllfa fel yr un yn yr Alban lle, gwaetha’r modd, y bu farw tri ar ddeg o drigolion mewn cartref gofal oherwydd Covid-19. Mae staff yma’n teimlo’n ofnus, ac fe ddylent deimlo mor ddiogel ag sydd modd yn y gwaith.

Pwysleisiodd Rhun ap Iorwerth AC hefyd bwysigrwydd mwy o brofi:

“Rydym ar ei hôl hi lle dylasem fod wedi profi yng Nghymru, a rhaid rhoi blaenoriaeth i gynyddu nifer y profion. Ond rhaid i ni wneud yn siŵr fod gwerth cynnal profion yn y sector gofal yn cael ei gydnabod hefyd.”

Diffyg profion Covid-19 yng Nghymru yn “bryderus iawn”

Wrth ymateb i’r datganiad gan Iechyd Cyhoeddus Cymru mai dim ond 5,000 o brofion Covid-19 sydd wedi’u cynnal yng Nghymru, dywedodd Gweinidog Iechyd yr Wrthblaid, Rhun ap Iorwerth AC,

“Dywedwyd wrthym ar Fawrth 21 fod 800 o brofion y dydd yn cael eu gwneud a’n bod ni wedi taro 6,000 y dydd erbyn Ebrill 1af.

“Mae clywed nawr mai dim ond 5,000 o brofion sydd wedi’u cynnal YN CYFANSWM yn peri pryder mawr.

“Mae angen i ni glywed ar unwaith sut mae’r Llywodraeth yn bwriadu cynyddu profion yn sylweddol. Mae hwn bellach yn fater o frys eithafol.

Coronafeirws: gwybodaeth a chymomrth i bobl Cymru

Mae gan bobl Cymru nifer o gwestiynau am coronafeirws a’u hawliau cyflogaeth, budd-daliadau, cymorth busnes, teithio, bwyd, manwerthu, canslo trefniadau, addysg a llawer mwy. Mae Aelodau’r Cynulliad a’u staff yn cael llawer iawn o’r ymholiadau hyn.

Mae Gwasnaeth Ymchwil y Senedd wedi casglu ynghyd rhai lincs defnyddiol i wybodaeth ddibynadwy i helpu pobl Cymru – fedrwch chi dod o hyd i’r gwybodaeth yna trwy cliwch y linc yma.

Isod rydw i wedi nodi manylion cyswllt nifer o asiantaethau allai fod yn gymorth i chi yn ystod y cyfnod heriol hwn.

Os oes cyswllt ddim yna, ac fe hoffech i ni ei ychwanegu, cysylltwch hefo fi trwy ebost ar rhun.apiorwerth@cynulliad.cymru, neu ffoniwch fy swyddfa ar 01248 723599 ac bydden ni yn hapus i helpu chi hefo hwn neu unrhyw fater arall.

☎️BUSINESS WALES: https://businesswales.gov.wales
💉PUBLIC HEALTH WALES: https://phw.nhs.wales
💰MONEY ADVICE SERVICE: https://www.moneyadviceservice.org.uk/…/mortgage-payment-ho…
🏢ISLE OF ANGLESEY COUNTY COUNCIL: https://www.anglesey.gov.uk/…/Covid-19-Coronavirus-informat…
📝WALES COUNCIL FOR VOLUNTARY ACTION: https://wcva.cymru/emergency-fast-track-loans/
📖ACAS: https://www.acas.org.uk/coronavirus
🚒NORTH WALES FIRE SERVICE: https://www.nwales-fireservice.org.uk/home/?lang=en-gb
🚓NORTH WALES POLICE: https://www.north-wales.police.uk
🚜FUW: https://fuw.org.uk/en/
🚜NFU: https://www.nfumutual.co.uk
💦DŴR CYMRU: http://welshwater.co.uk
⚡️SCOTTISH POWER: https://www.scottishpower.co.uk
📞BT: https://business.bt.com/coronavirus-support/
📚CHILDREN’S COMMISSIONER: https://www.childcomwales.org.uk/coronavirus/
✈️CIVIL AVIATION AUTHORITY: https://www.caa.co.uk/…/Guidance-on-consumer-law-for-airli…/
🚈TRANSPORT FOR WALES: https://tfwrail.wales/covid-19
🏛ASSOCIATION OF BRITISH INSURERS: https://www.abi.org.uk/products-and-issues/…/coronavirus-qa/
🗄DWP: https://www.gov.uk/…/coronavirus-support-for-employees-bene…
📋AGE CYMRU: 08000 223 444
🧠MIND: https://www.mind.org.uk/inf…/coronavirus-and-your-wellbeing/
📘CITIZENS ADVICE: 01407 762 278 / angleseyCA@gmail.com
📖OLDER PEOPLE’S COMMISSIONER: https://olderpeoplewales.com/…/Joint_statement_on_COVID-19_…
🏠SHELTER CYMRU: 08000 495495
⚡️OFGEM: ofgem.gov.uk/coronavirus