Plaid yn glaw am brofion Coronafeirws rheolaidd mewn Ysgolion

Dylid cynnal profion Coronafeirws rheolaidd a phwrpasol mewn ysgolion, meddai Gweinidog Iechyd Cysgodol Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS.

Dywedodd Mr ap Iorwerth ei fod “yn gwneud synnwyr” i ddefnyddio’r capasiti profi sydd ar gael i helpu i sicrhau bod ein hysgolion yn parhau’n ddiogel i’w hagor yn llawn.

Mae ysgolion yng Nghymru yn ailagor yr wythnos hon.

Dangosodd data gan Iechyd Cyhoeddus Cymru yr wythnos diwethaf cynnydd mewn achosion newydd gan rybuddio fod “Coronafeirws yn dal i gylchredeg yn y gymuned”.

Dywedodd Mr ap Iorwerth mai’r “unig ffordd o fod yn siŵr o weld y darlun llawn” yw cynnal profion mor eang â phosibl mewn ysgolion. Mae hyn yn arbennig o bwysig gan nad yw pobl yn aml yn arddangos unrhyw symptomau neu’n arddangos symptomau gwan iawn.

Ar hyn o bryd, yng Nghymru, dim ond aelodau o’r cyhoedd sydd â symptomau Coronafeirws sydd yn cael profion swab, gan eithrio lleoliadau cartrefi gofal.

Ymhlith yr argymhellion o adroddiad diweddar gan fenter Gymdeithas Frenhinol DELVE mae angen “gweithredu trefn fonitro effeithiol…sy’n cynnwys gwyliadwriaeth eang, sy’n gysylltiedig â system profi, olrhain a diogelu effeithiol, a ellir ei chynyddu yn ddigonol ac yn gyflym.” Galwodd Comisiynydd Plant Lloegr i athrawon a disgyblion yn Lloegr gael profion wythnosol yn sgil yr adroddiad.

Bydd pêl-droediwr yn yr Uwch Gynghrair yn derbyn profion ddwywaith yr wythnos drwy gydol misoedd Mai i Orffennaf a disgwylir i brofion rheolaidd barhau pan fydd y gynghrair yn ailgychwyn. Mae’r drefn brofi wedi bod yn effeithiol iawn o ran dod o hyd i achosion positif lle nad oedd y person yn dangos unrhyw symptomau.

Dywedodd Mr ap Iorwerth “os yw’n ddigon pwysig i’n pêl-droediwr, dylai fod yn ddigon pwysig i’n hathrawon, ein myfyrwyr a phawb sy’n gweithio yn ein hysgolion.”

Meddai Rhun ap Iorwerth AS, Gweinidog Iechyd Cysgodol Plaid Cymru,

“Mae profion wedi bod ar gael i bawb yng Nghymru sy’n arddangos symptomau Coronafeirws ers peth amser. Fodd bynnag, gwyddom fod plant – a llawer o oedolion – yn aml ddim yn arddangos symptomau neu’n yn arddangos symptomau ysgafn iawn. Felly’r unig ffordd o fod yn siŵr o weld y darlun llawn yw defnyddio’r capasiti profi sydd gennym gymaint â phosibl i ddod ag achosion a chlystyrau i’r amlwg.

“Ysgolion yw’r mannau anhysbys newydd. O gofio ei bod mor bwysig iddynt aros ar agor, ac yn ddiogel i bawb ynddynt, mae’n gwneud synnwyr defnyddio’r capasiti profi yng Nghymru i roi sicrwydd i athrawon, rhieni a disgyblion fel bod gennym ddarlun cyflawn o ble y gallai Coronafeirws fod yn cylchredeg.

“Mae hyn yn arbennig o bwysig wrth i bobl ddychwelyd o wyliau i ysgolion, gan fod adroddiadau yn dweud fod mwy o berygl o drosglwyddo’r firws wrth ddod yn ôl o wyliau i leoliadau penodol.

“Mae’n bwysig bod Llywodraeth Cymru yn rhoi rhaglen ‘wyliadwriaeth eang’ i ni. Dylent ddechrau mewn ardaloedd lle maent yn gwybod fod Coronafeirws yn cylchredeg, dylent brofi mor eang â phosibl, a dylai’r samplu rheolaidd hwn ddechrau rŵan, wrth i ddisgyblion ddychwelyd i ysgolion.

“Os bernir bod profion rheolaidd yn ddigon pwysig i’n pêl-droediwr, yna dylai fod yn ddigon pwysig i’n hathrawon, ein myfyrwyr a phawb sy’n gweithio yn ein hysgolion.”

Aelod Sendd Cymru dros Ynys Mon yn ysgrifennu Llythyr at Lywodraeth Cymru ynghylch canlyniadau Lefel AS/A

Rwyf wedi ysgrifennu at Lywodraeth Cymru heddiw yn gofyn iddynt adfer graddau a aseswyd gan athrawon ar gyfer myfyrwyr Safon Uwch ac UG eleni. Gweler gopi llawn o fy llythyr at y Gweinidog Addysg, Kirsty Williams isod.

Diolch yn fawr iawn i bawb sydd wedi cysylltu â’m swyddfa i rannu’ch profiadau. Rydw i’n teimlo drosoch i gyd ac yn gwerthfawrogi’ch bod chi neu’ch teulu wedi cysylltu ar amser mor anodd a rhwystredig i chi.

Croesawu Astudiaeth bosibl Llywodraeth Cymru fyddai’n archwilio posibiliadau rheilffyrdd cyhoeddus a teithio llesol yn y dyfodol ar gyfer coridor rheilffordd Amlwch-Gaerwen

Mae Aelod o’r Senedd dros Ynys Môn, Rhun ap Iorwerth wedi croesawu penderfyniad Llywodraeth Cymru i geisio am gyllid i adeiladu’r achos dros ailgyflwyno gwasanaeth rheilffordd i deithwyr ar draws yr ynys o Amlwch i Gaerwen, ac ymlaen i Fangor. Dywed Mr ap Iorwerth ei fod yn falch bod yr astudiaeth a gynigiwyd yn cynnwys ymgorffori llwybr aml-ddefnydd ochr yn och â’r rheilffordd hefyd, sef rhywbeth y mae wedi ei argymell ers amser maith.

Wrth ymateb i lythyr gan Mr ap Iorwerth yn gofyn am y wybodaeth ddiweddaraf am sefyllfa’r Llywodraeth, cadarnhaodd swyddog yn yr Adran Drafnidiaeth fod cais ffurfiol wedi’i wneud i ‘gronfa syniadau’ rheilffyrdd Llywodraeth y DU sy’n edrych ar sut mae gwasanaeth rheilffordd yn dod o Amlwch i ddechrau, trwy Llangefni, Gaerwen a Bangor a gallai fynd ymlaen i Llandudno yn y pen draw fel rhan o’r rhwydwaith Rheilffyrdd.

“Mae hwn yn gam pwysig ymlaen, a’r math yma o astudiaeth ddifrifol yn gwneud i ni ystyried y cyfleoedd a’r heriau ar gyfer y linell.” Meddai Mr ap Iorwerth.

“Rwy’n croesawu’n arbennig y ffaith bod y Llywodraeth yn nodi’r angen i edrych ar yr opsiynau ar gyfer llwybr aml-ddefnydd ochr yn ochr â’r rheilffordd, a sut i ymgorffori defnydd ‘Heritage Railway’ hefyd. Rwyf wedi bod yn awyddus ers amser i ddod â grwpiau sydd â gweledigaethau gwrthwynebol ynghyd ar y mater yma.

“Ar yr un pryd, rwyf wedi bod yn gohebu gyda’r awdurdod lleol ac eraill yn ddiweddar ynghylch opsiynau ar gyfer llwybrau teithio egnïol. Mae yna lawer o gyfleoedd yn hynny o beth, ond dim ond un opsiwn ar yr ynys i ddatblygu rheilffordd fel trafnidiaeth gyhoeddus.

“Yn ddiweddar, amlinellodd yr Athro Mark Barry o Brifysgol Caerdydd sut y gwelodd botensial i gynnwys lein Amlwch fel rhan o ehangu rheilffyrdd ar draws y gogledd orllewin.

“Bu tanariannu sylweddol yn y seilwaith rheilffyrdd yng Nghymru dros y blynyddoedd, gyda Chymru’n cael llai na 2% o’r gwariant ar wella rheilffyrdd, er gwaethaf cael 11% o’r traciau. Fe ddylen ni fod yn edrych nid yn unig i wella’r traciau sydd gennym ni eisoes, ond i ehangu’r rhwydwaith hefyd.

“Yma yn Ynys Môn mae gennym un o’r ychydig linellau rheilffordd a gafodd eu gadael yn hytrach na’u codi yn dilyn toriadau a yrrwyd gan Beeching. Mae gennym ni rywfaint o arian wedi’i neilltuo gan Lywodraeth y DU ar gyfer datblygu syniadau, ac mae angen i ni geisio mynd ar ol hynny, yn ogystal â manteisio ar amrywiol gynlluniau teithio egnïol, hefyd. ”

Ychwanegodd MS Ynys Môn:

“Rwyf wedi cael gwahoddiad gan Lywodraeth Cymru i ychwanegu fy nghefnogaeth i’r cynnig trwy ohebu â Gweinidogion y DU, cyfle y byddaf yn sicr yn ei gymryd. Byddai gwahanol grwpiau sydd efo diddordeb lleol yn cael leisio eu barn hefyd, sy’n hanfodol, wrth gwrs – mae’r rhain yn gynlluniau a all fod o fudd i’r ynys gyfan yn nhermau economaidd, cymdeithasol, trafnidiaeth a lles. “

Aelod Senedd Cymru dros Ynys Mon yn cefnogi’r galw ar gyfer adnoddau chwaraeon yn Dwyran

Mae Rhun ap Iorwerth AS yn cefnogi’r galw i gynnal a datblygu adnoddau chwarae i blant a phobl ifanc Dwyran.

Bu Rhun ap Iorwerth AS yn cyfarfod aelodau o’r gymuned i glywed eu rhwystredigaeth am ddiffyg parc chwarae i’r plant, yn enwedig o ystyried bod tai newydd wedi eu datblygu yno’n ddiweddar gyda llawer o deuluoedd ifanc yn byw ynddyn nhw, ac fe glywodd siom hefyd am y bwriad i werthu holl ystad ysgol y pentref gaeodd yn ddiweddar, yn cynnwys y cae chwarae.

Dywedodd Mr ap Iorwerth bod angen i gynlluniau datblygu tai gynnwys ymrwymiad i ddatblygu adnoddau cymunedol, a dwedodd y bydd yn ysgifennu at y Cyngor Sir i ofyn am eithrio‘r cae chwarae o werthiant yr ysgol.

Dywedodd hefyd ei fod yn barod i weithio gyda’r gymuned i weld sut y gellid sicrhau lleoliad a chodi’r cyllid angenrheidiol i ddarparu parc chwarae.

“Rwyf wedi cyfarfod â llawer o aelodau cymuned Ddwyran yn gynharach yr wythnos hon sydd am sicrhau bod gan bobl ifanc yr ardal ddigon o gyfleusterau chwarae ar gyfer y dyfodol.

“Siaradais â grŵp o bobl ifanc a’u rhieni yn y pentref a gododd bryderon nad oes cyfleusterau chwarae i blant a bod nhw’n awyddus weld datblygwyr tai yn yr ardal yn cynnig cyfleoedd i greu cyfleusterau chwarae fel rhan o’u datblygiadau, ac rwy’n cytuno’n llwyr.

“Byddaf yn gweithio gyda’r gymuned leol i weld sut y gallaf helpu a gweld a allwn ddatblygu cyfleuster o ryw fath yma. Mae pryderon hefyd am gynlluniau i werthu’r cae chwarae a oedd yn rhan o hen ysgol y pentref. Er bod angen i’r Cyngor Sir werthu’r ysgol, rwy’n credu y dylai’r cae gael ei amddiffyn a’i eithrio o unrhyw werthiant, fel nad yw’r bobl leol yn colli’r cyfleuster hwn.”

Mae angen lais i y Sector Gofal gael ei glywed, meddai Rhun ap Iorwerth

Dylid cael “llais” penodol ar gyfer y sector gofal o fewn Llywodraeth Cymru, meddai Plaid Cymru. Cefnogir yr alwad hon gan bennaeth cartref gofal a gollodd 21 o drigolion i COVID-19, ac sy’n dweud bod strwythur y gwasanaeth gofal yn “amlwg o aneffeithiol, astrus a gwastraffus.”

Ategir y galwadau hyn gan Gweinidog Cysgodol Iechyd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth AS, sydd wedi galw am gydraddoldeb rhwng y sectorau iechyd a gofal cymdeithasol.

Mae Plaid Cymru yn galw am gadarnhau atebolrwydd dros y sector drwy swyddog penodedig yn y Llywodraeth sy’n bennaf gyfrifol am sicrhau bod llais y sector gofal yn cael ei glywed, ac am fwy o atebolrwydd gwleidyddol. O dan y system bresennol, Dirprwy Weinidog yw’r person sy’n gyfrifol am ofal cymdeithasol.

Meddai Rhun ap Iorwerth AS, Gweinidog Cysgodol Iechyd Plaid Cymru:

“Mae’r pandemig hwn wedi dangos yn glir fod y sector gofal wedi cael ei esgeuluso am ormod o amser. Dw i am roi cydraddoldeb i’r ddau sector hynny – iechyd a gofal – ac yn wir mae Plaid Cymru eisiau sefydlu gwasanaeth iechyd a gofal cenedlaethol yn Nghymru.

“Ond dylai’r Llywodraeth geisio llenwi’r bwlch sy’n bodoli lle nad yw gofal yn cael y llais sydd ei angen arno wrth galon gweinyddiaeth y Llywodraeth. Mae Prif Weithredwr y GIG ac y phrif swyddog meddygol wedi bod yn ffigurau amlwg dros y misoedd diwethaf. Mae arnom angen rhywun o statws cyfatebol sy’n gyfrifol am sicrhau nad yw’r sector gofal yn mynd yn angof mewn unrhyw ffordd eto.”

Meddai Brian Rosenberg, Cadeirydd Tregwilym Lodge Ltd:

“Mae’n ffaith bod y strwythur a’r system bresennol o ddarparu’r gyllideb gofal a darparu gwasanaethau gofal i bobl sydd fwyaf agored i niwed yn y gymuned wedi’u torri’n gyfan gwbl ers amser hir.

“Mae Covid-19 wedi amlygu methiannau llwyr y strwythurau trafferthus ac anhylaw sydd ar waith ar hyn o bryd. Mae methiannau yn y broses o reoli PPE, newidiadau mewn Cyfarwyddebau gan Lywodraeth Cymru mewn perthynas â phrofion ysbyty, derbyniadau a gollyngiadau o ysbytai a pholisau eraill wedi arwain at lawer o farwolaethau diangen – gyda 21 yn Tregwilym Lodge yn unig!

“Er ei bod yn amlwg bod buddsoddi mewn gweithwyr sector cyhoeddus i’w groesawu, mae’n siom enfawr bod y Llywodraeth yn parhau i anwybyddu gofal cymdeithasol. Mae’r cyfyngiadau parhaus ar gyllid gofal cymdeithasol yn golygu ei fod yn parhau i fod yn sector gyda cyflog isel. Fel sector sy’n gofalu am drigolion sydd â lefelau uchel o gymhlethdod a aciwtedd mae angen llwybr gyrfaol cryf a llais ar y lefel uchaf.

“Gallai unrhyw un sy’n edrych ar y strwythur hwn weld pa mor aneffeithiol, cymhleth a gwastraffus yw e.”

Mae angen amserlen i adfer Gwasanaethau Gofal Sylfaenol yng Nghaergybi ar frys, meddai Rhun ap Iorwerth

Mae Aelod Plaid Cymru o Senedd Ynys Mon Rhun ap Iorwerth wedi galw am weithredu ar frys wrth i bryderon barhau ynglŷn â gofal sylfaenol yn ardal Caergybi.

Gyda meddygfeydd Cambria a Longford Road wedi cael eu cymryd drosodd gan y Bwrdd Iechyd yn ddiweddar oherwydd cwymp yn eu gwasanaethau, deellir bod prinder meddygon teulu a staff allweddol eraill yn achosi problemau ym meddygfa arall y dref hefyd.

Mae Mr ap Iorwerth wedi parhau i fod mewn cysylltiad rheolaidd â’r Bwrdd Iechyd ac wedi bod yn pwyso am greu Canolfan Iechyd newydd o’r radd flaenaf ar gyfer y dref a’r ardal gyfagos. Mae wedi gofyn am ystyried hen safle Woolworths, fel safle a allai fod yn hygyrch i bawb ac a allai ddod â bywiogrwydd i ganol y dref hefyd.

Mae yna gynlluniau hefyd i uno meddygfeydd Cambria a Longford Road yn ffurfiol, yn ystod y misoedd nesaf, gyda gwasanaethau i’w lledaenu dros y ddau safle, ond mae’r AS wedi ysgrifennu at Gadeirydd BCUHB yn gofyn pa gamau brys a gymerir nawr i adfer gwasanaethau fel ei bod ar lefel dderbyniol.

Dywedodd Rhun ap Iorwerth AS:

“Mae’r problemau sy’n wynebu gofal sylfaenol yng Nghaergybi yn hysbys iawn, ac rydw i wedi bod yn ymgyrchu dros weithredu i sicrhau bod gwasanaethau iechyd yn y dref yn cael eu hailadeiladu a’u bod unwaith eto’n fwy addas at y diben. Mae angen canolfan iechyd fodern a chynaliadwy newydd gyda staff arnom. Ond yr hyn sy’n fy mhryderu yw ei bod yn ymddangos bod y sefyllfa’n gwaethygu, ac nid yn gwella.

“Mae’r pandemig presennol yn gwaethygu’r broblem, ac yn ei gwneud hi’n anoddach dod o hyd i atebion, ond mae angen gweithredu ar frys. Wrth ysgrifennu at Gadeirydd y bwrdd iechyd, rwyf wedi tynnu sylw at un achos penodol o ŵr bonheddig oedrannus ble mae ei iechyd corfforol a meddyliol yn dirywio trwy fethu â gallu i drefnu apwyntiad wyneb yn wyneb i gael adolygu ei feddyginiaethau.

“Mae angen amserlen glir arnom gan y Bwrdd Iechyd sy’n nodi pa gamau maen nhw’n eu cymryd i adfer darpariaeth gofal sylfaenol llawn yng Nghaergybi, ac rydyn ni ei angen ar frys.”