Colofn Rhun ap Iorwerth i’r Holyhead and Anglesey Mail 14 02 18

Dwi’n falch o ddweud, gyntaf i gyd, fod eich Aelod Cynulliad yn dal i fod mewn un darn ar ôl gêm rygbi ffyrnig arall rhwng y Cynulliad a Thai’r Cyffredin ac Arglwyddi. Mae’n ddigwyddiad blynyddol, sy’n cael ei gynnal ar ddiwrnod gêm Cymru v Lloegr yn y Chwe Gwlad. Fe enillodd y Cynulliad unwaith eto (am y 7fed gwaith yn olynol rwan) ar ddydd Sadwrn, ond yn fwy pwysig, cawsom gyfle eto i godi ymwybyddiaeth o’n helusen, Bowel Cancer UK/Beating Bowel Cancer. Mae fy nghyd-weithiwr ym Mhlaid Cymru, Steffan Lewis AC, yn brwydro canser y coluddyn ar hyn o bryd, ac roedd o’n flaenllaw yn ein meddyliau wrth i ni gamu ar y cae ym Mharc Rosslyn yn Llundain.

Hefyd ar thema chwaraeon, hoffwn ddiolch i Ray Williams o Glwb Codi Pwysau a Ffitrwydd Caergybi ac Ynys Môn am roi tystiolaeth mor rymus i Bwyllgor Iechyd y Cynulliad yr wythnos diwethaf ar yr angen am fesurau brys i gynyddu gweithgaredd corfforol ymysg pobl ifanc. Roeddwn i eisiau iddo ddod i siarad gyda ni am fy mod yn gwybod gymaint o ddadleuwr angerddol a gwybodus ydy o yn y maes yma. Mae hi i fyny i ni fel Aelodau Cynulliad rwan i wneud yr achos dros weithredu gan y Llywodraeth.

Roedd fy ymarfer i gyda grŵp arbennig o ddisgyblion ysgol ar Ynys Môn yr wythnos ddiwethaf o natur feddyliol yn hytrach na chorfforol. Mae hi wastad yn braf cael cyfarfod gyda disgyblion, ond rhaid i mi ddiolch yn fawr i ddisgyblion blynyddoedd 3 a 4 yn Ysgol Henblas am wneud gwaith cartref mor dda cyn ein cyfarfod, fel fy mod wedi wynebu awr a hanner o gwestiynu di-dor. Fe wnes i wir fwynhau fy hun gyda chi – diolch bawb.

Mae ein hymchwiliad Pwyllgor Iechyd i weithgaredd corfforol wedi’i anelu at ddisgyblion fel nhw – gan roi bob cyfle iddynt aros yn heini ac yn iach. Yn ogystal â bod yn dda iddyn nhw, mae hefyd yn rhan o strategaeth tymor hir sydd ei angen arnom i gadw pwysau oddi ar yr NHS a’r system ofal – gan gadw pobl yn iach ac allan o’r ysbyty. Fe ddangosodd fy ymweliad i “bentwr diogelwch” Ysbyty Gwynedd yr wythnos cynt y math o bwysau mae nhw odano. I’r holl ddoctoriaid, nyrsys, rheolwyr a staff eraill, diolch am y croeso a’r mewnwelediad.

5G ar Ynys Môn

Tybed os gawsoch chi ffôn newydd yn anrheg Dolig? Sut signal sydd yna yn eich ardal chi? Cyn y Nadolig, fe wnes i holi’r Llywodraeth am y posibilrwydd o roi Ynys Môn ar flaen y gad hefo 5G.

Fideo: Canolfan Addysg Feddygol Prifysgol Bangor

Cyfarfod grêt bore ‘ma! Rydwi eisiau Canolfan i hyfforddi meddygon ym Mhrifysgol Bangor. Mae Prifysgol Bangor eisiau Canolfan i hyfforddi meddygon yn Mhrifysgol Bangor! Mi fyddwn yn parhau i bwyso ar Lywodraeth Cymru – mae angen addewid rwan am gynnydd sylweddol yn nifer y meddygon yr yda ni am eu hyfforddi yma yng Nghymru.

Mae Plaid Cymru yn arwain ar hyn ac mi gyrhaeddwn y nôd!

Fideo: Dadl Plaid Cymru ar weithlu’r gwasanaeth iechyd

Roeddwn yn falch o gael arwain dadl Plaid Cymru ar weithlu’r NHS ddoe, a chael cyfle i dalu teyrnged i staff yr NHS a galw ar y Llywodraeth i weithredu cynllun gweithlu effeithiol a chynaliadwy ar gyfer GIG Cymru. Dyma ran o fy araith, neu gallwch wylio’r ddadl gyfan yma: http://www.senedd.tv/Meeting/Archive/363db281-e76b-49d4-b4b3-3d28a9257192?startPos=13026&autostart=True

“Un o’n trysorau mwyaf gwerthfawr ni, sy’n cael ei werthfawrogi uwchlaw pob gwasanaeth cyhoeddus arall yng Nghymru, rydw i’n siŵr, ydy’r gwasanaeth iechyd, yr NHS, ac adnodd mwyaf gwerthfawr yr NHS ydy’r gweithlu—y bobl hynny sydd, drwy gyfuniad o’u sgiliau nhw, a’u hymroddiad nhw, yn sicrhau bod pob un ohonom ni yn gallu cael y gofal gorau posib pan rydym ni ei angen o fwyaf. Un o’r dyletswyddau mwyaf sydd gan Lywodraeth Cymru wedyn ydy gwneud yn siŵr bod y gweithlu yna yn cael y gefnogaeth sydd ei angen arno fo—yn cael ei gynllunio yn ofalus, fel bod gennym ni y bobl iawn yn y llefydd iawn efo’r sgiliau iawn i ofalu am gleifion, a bod yna ddigon o bobl yn cael yr anogaeth i ddod i mewn i’r gwasanaeth iechyd ac yn derbyn y hyfforddiant gorau posibl i’w wneud o yn wasanaeth cynaliadwy ar gyfer y dyfodol.”

20 mlynedd ers datganoli – fy sylwadau i yn yr Holyhead and Anglesey Mail heddiw

“Datganoli ydy Cymru’n dweud ‘da ni’n genedl, ‘da ni eisiau llais, ac eisiau penderfynu drosom ein hunain sut i osod blaenoriaethau ar gyfer dyfodol tecach a fwy ffyniannus’.”

“Wrth i ni asesu effaith datganoli, rhaid i ni fod yn glir ym y gwahaniaeth rhwng Llywodraeth Cymru a’r Cynulliad. Mae’r Cynulliad yn perthyn i ni i gyd – dyma ein Senedd genedlaethol. Y Llywodraeth – dan arweiniad Llafur ers dyfodiad datganoli – yw’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau, gan ddod o’r grŵp (neu’r glymblaid) mwyaf yn y Cynulliad.

“Ydw i’n credu bod y Llywodraeth Lafur yma yn gwneud gwaith da? Yn darparu’r gwasanaeth iechyd, safonau addysg a llwyddiant economaidd y mae Cymru yn ddyheu amdanynt? Yn dod â’r genedl at ei gilydd ac yn gwneud i bob rhan, y gogledd, de gorllewin a dwyrain, deimlo’n werthfawr? Nac ydw – dwi’n credu ei fod gwneud llawer llai na’r hyn y mae ar Gymru ei angen. Ein gwaith ni ym Mhlaid Cymru ydy cynnig dewis arall.

“Ond ydw i’n credu mai datganoli – sefydlu’r Cynulliad – oedd y peth iawn? Yn bendant! Ac ni ddylem byth edrych yn ôl. Gall y Llywodraeth gael ei newid – dyna pam yr ydym yn cael etholiadau. Ond dychmygwch pe byddai Cymru wedi dweud ‘Na’ yn 1997. Byddwn wedi dweud wrth y byd nad ydym ni’n wirioneddol eisiau bodoli fel cenedl. Ond rydym yma o hyd! A dylem symud ymlaen yn hyderus.”